Wednesday, April 1, 2020

නාමල් උයනේ සැඟවුණු විවිධත්වය

අදින් වසර මිලි­යන 550 ක ඈත ඉති­හා­ස­යක් නියෝ­ජ­නය කරන ජාතික නාමල් උයන රෝස තිරි­වානා කඳු­වැ­ටිය අනු­රා­ධ­පුර දිස්ත්‍රි­ක්කයේ පලා­ගල ප්‍රාදේ­ශීය ලේකම් කොට්ඨා­සයේ ගල්කි­රි­යා­ගම ග්‍රාමයේ පිහිටා ඇත. ශාක හා සත්ත්ව විවි­ධ­ත්ව­යෙන් පොහො­සත් පරි­සර පද්ධ­ති­ය­කින් යුත් මෙම භූමිය ඓති­හා­සික නට­බුන් රැස­කින් සම­න්වි­තය. ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වෘක්ෂය වූ නා ගස පද­නම් කොට ගෙන 1991 වස­රේදී නා වන­යක්ව පැවති භූමි භාගය නා උය­නක් බවට පත්විය. ඒ වන­වාසී රහුල හිමිගේ ප්‍රධා­න­ත්ව­යෙනි. අදින් වසර 29 කට පෙර 1991 මාර්තු 28 වන දින රාහුල හිමි­යන් නා වනයේ පදිං­චි­යට යාම හේතු­කොට ගෙන මෙම ජාතික උරු­මය ආරක්ෂා විය.
නාමල් උයනේ ඓති­හා­සි­ක­ත්වය පිළි­බ­ඳව අව­ධා­නය යොමු කිරීමේ දී එය අතී­තයේ දී සංඝා­රා­ම­යක් ලෙස පැව­තුණ යැයි විශ්වාස කෙරේ. වත්ම­නේදී ද ශේෂ වූ නට­බුන් රැසක් දක්නට ලැබේ. 2018 වසරේ දී මධ්‍යම සංස්කෘ­තික අර­මු­දල විසින් සිදු කරන ලද ගවේ­ෂණ කට­යුතු වලින් පුරා­වි­ද්‍යා­ත්මක, භූ විද්‍යා­ත්මක, ජෛව විද්‍යා­ත්මක කරුණු මෙන්ම ජාතික, ආග­මික හා අධ්‍යා­ප­නික වටි­නා­කම ඉස්මතු කරනු ලැබීය.
2018 වසරේ අව­සන් භාගයේ සිට මධ්‍යම සංස්කෘ­තික අර­මු­දලේ ව්‍යාපෘ­ති­යක් ලෙස ස්ථාපිත කොට ජාතික නාමල් උයනෙ පූර්ණ අයි­තිය පුරා­විද්‍යා දෙපා­ර්ත­මේ­න්තුව සතු වන අතර චෛත්‍ය හා බෝධි­ඝ­රය මීට ඉහ­තදී කැණීම් කොට ඇත. නාමල් උයනේ අක්කර 60 ක පමණ භූමි භාගය පුරා­විද්‍යා භූමි­යක් ලෙස නම් කොට තිබේ. ලංකාවේ විශා­ල­තම නා උයන ලෙස මෙය සැල­කෙන අතර දඹුලු ඔය, ඉබ්බ­න්ක­ටුව වැව හා ඉඳි­ගොල්ල වැව නා උය­නෙන් පෝෂ­ණය වේ.
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජා­තා­න්ත්‍රික සමා­ජ­වාදී ජන­ර­ජයේ වර්ෂ 2005 අප්‍රේල් මස 07 වැනි බ්‍රහ­ස්ප­තින්දා අංක 138/7 දරන අති විශේෂ ගැසට් පත්‍රය මඟින් වන ආඥා­ප­නතේ 1966 අංක 13, 1979 අංක 56, 1982 අංක 13, 1988 අංක 84, 1995 අංක 23 දරන සංශෝ­ධිත පනතේ 451 වැනි “අ”වග­න්තිය 3“අ”වග­න්තියේ නිය­ම­යන්ට පරිදි රණව කන්ද හෙවත් නාමල් උයන 2005 අප්‍රේල් 26 වන දින සිට රක්ෂිත වනා­න්ත­ර­යක් බවට පත්විය. එව­කට අක්කර 260 ක භූමි භාග­යක වවන ලද නා ගස් දහස් ගණ­න­කින් යුක්ත වී ඇත. ජාතික නාමල් උයන වර්ත­මා­නය වන විට අක්කර 2000 ට (හෙක්ට­යාර් 972) වැඩි භූමි ප්‍රදේ­ශ­යක් නා ගස් වලින් පම­ණක් පෝෂ­ණය වන අතර බටු නා ප්‍රභේ­ද­යට අයත් නා ශාක මෙහි දක්නට ඇත. එය 85% ක ප්‍රති­ශ­ත­යකි. නා ගස ශ්‍රී ලංකා­වට ඒක දේශිය ශාක­යක් වන අතර දිය නා ප්‍රභේ­ද­යට අයත් නා ගස් ද මෙහි දක්නට ලැබේ.
වනය පුරා දිය­පා­ර­වල් ඔස්සේ ගලා යන ජලය, රෝස තිරි­වානා කඳු ශිඛ­රය ආර­ම්භ­යේ­දීම අඩි 5 ක් පමණ ඉහළ සිට පහළ ගල් පාත්‍රය (ගල් පහන) මතට දිය ඇල්ලක් ආකා­ර­යෙන් ඇද හැලේ. ගල් පාත්‍රය මතින් ගලා­යන ජලය මඳ දුරක් ගොස් අතු­රු­ද­හන්ව නැවත ඌරා කොටේ ප්‍රදේ­ශ­යෙන් මතු වේ. එසේ මතු­වන්නේ කිලෝ­මී­ට­ර­යක් පමණ දුරක් ගලා ගිය පසුය. එසේම වනය මැදින් ගලා යන අනෙක් දිය කඩිති උල්ප­ත­ගම සහ මහ ඉදි­ගොල්ල අස­ලින් නැවත දිය උල්ප­තක් ලෙස මතු වේ.
බෞද්ධ සාහිත්‍ය අනුව නා ගස බෞද්ධ­යන්ගේ පූජ­නීය වෘක්ෂ­යකි. එනම් මංගල, සුමන, රේවත හා සෝභිත නම් වූ බුදු­වරු නා ගස් සෙවණේ බුද්ධ­ත්ව­යට පත්වී­මයි. නාමල් උයනේ පිහිටා තිබෙන ඓති­හා­සික ස්මාරක අතර ස්තූපය, බෝධි­ඝ­රය, සීමා මාල­කය, ගල් පහන, භික්ෂූ ආවාස කුටි­වල නට­බුන් හා සඳ­කඩ පහණ විශේ­ෂ­ත්ව­යක් හිමි­කර ගනී. නාමල් උයන සම්බ­න්ධව සෘජුව ලේඛ­න­ගත තොර­තුරු හමු නොවූව ද පුරා­වි­ද්‍යා­ත්මක සාධක රැසක් දක්නට ලැබේ. නාමල් උය­නට පිවි­සෙන මඩා­ටු­ගම රණව ගම්මා­නය ජන­ප්‍ර­වා­ද­යට අනුව දුටු­ගැ­මුණු රජුගේ සේනා­වට ආයුධ නිප­දවා සේනාව රැස්කළ ස්ථාන­යකි. එළාර දුටු­ගැ­මුණු යුද්ධය ඉතා දරු­ණුව සිදු වූ විජි­ත­පු­ර­යට සැත­පුම් 5 ක් පමණ දුරින් මඩා­ටු­ගම ගම්මා­නයේ දෙව්රද රන්දද විහා­රය පිහිටා ඇත.
එහි මනාව කැට­යම් කරන ලද අට­ප­ට්ටම් ගල් කණු­වක ශිලා ලේඛ­න­යක් දක්නට ඇති අතර එය ආඬි­යා­ගල සෙල්ලි­පිය ලෙස හැඳින්වේ. IV වන දප්පුල රජු විසින් මෙම සෙල්ලි­පිය පිහිටු බවත් එම­ඟින් සඳ­හන් වනුයේ නා උයන පැවති ප්‍රදේ­ශ­යට ඇතුළු වූ රාජ­ද්‍රෝ­හි­යෙකු අල්ලා ගැනී­මට රජුට පවා බල­යක් නොමැ­තිය යන්නය. එමෙන්ම කිසිම පුද්ග­ල­යෙ­කුට හිංසා පීඩා කිරී­මට මෙම ප්‍රදේ­ශ­යට ඇතුළු විය නොහැකි යන්නය.
මින් ගම්‍ය වනුයේ නා උයන සතුන්ට මෙන්ම මිනි­සුන්ට ද අභය දානය දුන්, මිනිස් අභය භූමි­යක් බවය. මෙය මිනිස් අභය භූමි­යක් සම්බ­න්ධව සට­හන් වූ ලොව ප්‍රථම හා එකම ලේඛ­න­ගත සට­හන වන්නට ඇති බවට මත­යක් පවතී.
අති­ෂය මානූ­ෂීය මෙන්ම අවි­හිං­සා­වාදි රාජ ආඥා­වක් ලෙස මෙම සෙල්ලි­පිය සැලකේ. පරි­ස­රය හා මිනිස් අයි­ති­වා­සි­කම් පිළි­බ­ඳව අතී­තයේ විසූ රජ­වරු කෙත­රම් සැල­කි­ල්ලක් දක්වා තිබුණි ද යන්න මින් පැහැ­දි­ලිය. ජන­ප්‍ර­වාද අනුව දේවා­න­ම්පි­ය­තිස්ස රජුගේ රාජ­කීය උද්‍යා­නය ලෙස මෙම නා උයන නිර්මා­ණය කිරී­මට ඇර­ඹුව ද අත­ර­මග නවතා දමා රාජ­කීය උයන ලෙස අනු­රා­ධ­පු­රයේ මහ­මෙ­වු­නාව පිහිට වූ බව කියැවේ. III වැනි දප්පුල රජු විසින් නාව­ඩුන්න නැමැති විහා­ර­යක් ප්‍රති­සං­ස්ක­ර­ණය කළ බව මහා­වං­ශයේ සඳ­හන් වන අතර I වැනි විජ­ය­බාහු රජු රුක් විහා­ර­යක් ප්‍රති­සං­ස්ක­ර­ණය කළ බව ද දැක්වේ. එම විහා­ර­යන් නාමල් උයන ආශ්‍රි­තව තැනූ විහාර විය හැකි යැයි සැලකේ. මිනිස් අභය භූමි­යක් ස්ථාපිත කළ IV වන දප්පුල රජු රත්දෙ­ම­ට­මල් පිරි­වෙන නමින් පිරි­වෙ­නක් කරවූ බවත් දැනට නා උයන තුළ නට­ඹුන්ව පව­තින විහා­රය මෙම පිරි­වෙන විය හැකිය යන්න මත­යක් පවතී.
එසේම IV වන කාශ්‍යප රජු රත්ම­ල­ගල නමින් හැඳින් වූ විහා­ර­යක කුටි සෑදු බවට මහා­වං­ශයේ සඳ­හන් වන අතර එම රත්ම­ල­ගල යන්න රෝස තිරි­වාන කන්ද විය හැකිය. IV වන දප්පුල රජු විසින් නාමල් උයන වනා­න්තර ප්‍රදේ­ශය මිනිස් අභය භූමි­යක් ලෙස නම් කොට තිබූ බැවින් මෙම වනා­න්ත­රය අවට ප්‍රදේ­ශය ජනා­වාස භූමි­යක් ලෙස පැවති බවට විශ්වාස කෙරෙයි. මෙග­ලි­තික සුසාන භූමි­යක් වූ ඉබ්බ­න්ක­ටුව ආදි මානව සොහොන් බිම පිහිටා තිබෙන්නේ ද මෙම නා වන­යට තර­මක් දුරිනි.
නා උයනේ සුව­දා­ය­කම පරි­ස­ර­යක නාමල් සෑය ඉදි­කොට ඇති අතර පොළොව මට්ට­මින් අඩි 4-5 ක් තරම් උස් හත­රැස් මළු­වක මෙම චෛත්‍ය ගොඩ­නගා ඇත. සතර දිශා­වෙන් ඇතුළු විය හැකි ආකා­ර­යට කළු ගලින් නිර්මිත දොරටු 4 ක් දක්නට ලැබේ. එමෙන්ම මල් පහන් පූජා කිරී­මට ආසන සත­රක් සතර දිශා­නු­ග­තව පිහිටා තිබේ. මෙම ස්තූපය ගල් සහ ගඩොල් භාවිතා කර නිමවා ඇත.
එමෙන්ම නාමල් සෑයට නැගෙ­න­හිර දෙසින් බෝධි­ඝ­ර­යක නට­බුන් දක්නට ලැබේ. මාලක දෙක­කින් යුත් බෝධි­ඝ­ර­යක් යන්න ඉති­රිව ඇති නට­බුන් මගින් අව­බෝධ වේ. ලංකාව තුළ හමු­වන ඉතා විශි­ෂ්ට­තම බෝධි­ඝ­රය ලෙස සැල­කෙන නිල්ල­ක්ගම බෝධි­ඝ­රය මෙන් චතු­ර­ස්‍රා­කාර බෝධි­ඝ­ර­යක් වූ නාමල් උයනේ බෝධි­ඝ­රය කැට­ය­මින් තොරව සර­ලව නිර්මා­ණය කොට ඇති අතර මීටර් 1.3 ක උස­කින් යුත් මළුවේ පිට බැම්ම රෝස තිරි­වානා ගලින් ඉදි­කොට ඇත. එසේම සතර දෙසින් ගල් කණූ සත­රක් සිටුවා බැම්ම ශක්ති­මත් කොට ඇති බව දක්නට ලැබේ.
දොර­ටුවේ පළල අඩි 1.5 ක් වන අතර උස මීටර් 1.4 කි. මින් සිතිය හැක්කේ බෝධි වන්ද­නා­වට කෙනෙකු පිටු­පස අනෙකා යා හැකි වන අයු­රින් මෙම දොරටු නිමවා ඇති බවය.
තිරි­වානා කන්ද සමී­පව පොදු ගොඩ­නැ­ගිලි වලින් තර­මක් බැහැ­රව ආවාස ගෙය යැයි හඳුනා ගත් ගොඩ­නැ­ගිලි සංකී­ර්ණය පිහිටා ඇත. බට­හිර දෙසට මුහුණ ලා එකම ගොඩ­ලැ­ගිල්ල තුළ වෙන් වෙන්ව ඉදි­කළ ආවාස කුටි මෙහි දක්නට ලැබේ. රෝස තිරි­වානා ගල් භාවිතා කොට මෙහි අත්ති­වා­රම ඉදි­කොට ඇති අතර ගොඩ­නැ­ගි­ල්ලට පිවි­සී­මට ඇති පඩි පෙළ ගලින් නිමවා තිබේ.
චෛත්‍ය මළු­වට දකුණු පසින් සෙන්ටි මීටර් 90 ක පමණ විශ්ක­ම්භ­ය­කින් යුතු හා සෙන්ටි­මී­ටර් 10 ක් ගැඹු­ර­කින් යුතු ගල් පහ­නක් දක්නට ලැබේ. මෙහි තිර 8 ක් දැමිය හැකි ලෙස නිමවා තිබේ. ඉතා හොඳින් ඔප මට්ටම් කොට ඇති මෙම පහන දොළොස් මහ පහ­නක් ලෙස භාවිතා කර­න්නට ඇත. නාමල් උයන ආශ්‍රි­තව සක්මන් මළු කිහි­ප­යක් දක්නට ලැබෙන අතර ‍මෙම මළු බොර­දම් සහිත ගල් පතුරු යොදා සකස් කොට ඇත. භාව­නා­යෝගී භික්ෂූන් වහ­න්සේ­ලාට සක්මන් කිරීම පිණිස වැලි හා ගල් පතුරු යොදා සක්මන් මළු සකස් කරනු ලැබේ.
මෙම සක්මන් මළු භාව­නා­යෝගී භික්ෂුන්ට අත්‍ය­ව­ශ්‍යය ම අංග­යක් වන අතර පධා­න­ඝර ආශ්‍රි­තව ඉදි­කර තිබීම සුවි­ශේෂි ලක්ෂ­ණ­යකි. භික්ෂූන් වහ­න්සේ­ලාට භාව­නා­යෝ­ගීව වැඩ සිටීම සඳහා යොදා­ගත් ගොඩ­නැ­ගිලි පධා­න­ඝර ලෙස හැඳි­න්වෙන අතර පිය­න්ගල් නමින් ද අර්ථ ගන්වා ඇත.
මේ අනුව බලන කළ ජාතික නාමල් උයන හා ඒ ආශ්‍රි­තව දක්නට ලැබෙන ජෛව විවි­ධ­ත්වය හේතු­කොට ගෙන වන සංර­ක්ෂණ දෙපා­ර්ත­මේ­න්තුව විසින් සංර­ක්ෂණ වනා­න්ත­ර­යක් (Conservation forest) ලෙස ද ඒ හා බැඳුණු සංස්කෘ­තික විවි­ධ­ත්වය, ඓති­හා­සික හා පුරා­වි­ද්‍යා­ත්මක, පාරි­ස­රික සංචා­රා­ත්මක වටි­නා­කම සලකා බලා ජාතික භූ ගර්භ සමී­ක්ෂණ හා පතල් කැණීම් කාර්යාං­ශය මඟින් පුරා­වි­ද්‍යා­ත්මක වටි­නා­ක­මක් සහිත ස්ථාන­යක් (Archaeological Reserve) ලෙසට ද ප්‍රකා­ශ­යට පත්කර ඇත. එසේම සංචා­රක මණ්ඩ­ලය මඟින් සංචා­රක ප්‍රව­ර්ධන කලා­ප­යක් ලෙස ද නාමල් උයන නම්කර ඇත.

සිළුමිණ
2020 මාර්තු 29
රුක්ෂිලා වෙත්තමුණි


පත්තරෙන් බැලීමට
http://epaper.silumina.lk/?fbclid=IwAR3AiklFy5FliNZ21G3_Qse1jw8CY0vJNQlso23lUZM4oK-Io2b91RuhIA8

Wednesday, March 18, 2020

ලෝක උරුමයන් අතරට එක්වූ අප්සරාවන්ගේ පාරාදීසය


යුනෙස්කෝව විසින් 1982 දී සීගිරිය ලෝක උරුමයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේය. අපරදිග වාසීන්ගේ අවධානය මුල්වරට සීගිරිය වෙත යොමු වූයේ 1840 දි ඉංග්‍රීසි ජාතික මේජර් එච්.ෆෝබ්ස් විසින් රචිත Eleven years in Ceylon නම් ග්‍රන්ථය හේතුවෙනි. එසේම සීගිරිය පිළිබඳ අධ්‍යනය කළ තවත් පුද්ගලයින් ලෙස ඒ.වයි.ඇඩම්ස්, ජේ.බේලි, රීස් ඩේවිස්, මහජන වැඩ දෙපාර්තමේන්තුවේ සේවය කළ බ්ලෙක් හා මරේ දැක්විය හැකිය. ඉතිහාසඥයෙක් වූ එමර්සන් ටෙනන්ට් Ceylon නමින් කෘතියක් පළ කළ අතර එහි සීගිරිය පිළිබඳ විස්තර කොට තිබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස් වූ H.C.P. බෙල් සීගිරිය පිළිබඳ ප්‍රාරම්භක පුරාවිද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම කළ අතර 1894 අප්‍රේල් 15 වන දා සීගිරි ගල මුදුනට නැග කැණීම් කටයුතු ආරම්භ කරනු ලැබීය. එසේ ආරම්භ කළ කටයුතු 1895 සිට 1905 දක්වා ක්‍රියාත්මක විය.

ක්‍රි.ව. 5 වන සියවසේ දී පළමු කාශ්‍යප රජු විසින් සීගිරිය ඉදිකළ අතර එකල ලංකාවේ පැවති නගර නිර්මාණ ශිල්පය, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, ඉදිකිරීම් තාක්ෂණය, කලාව, භූමි දර්ශිත උද්‍යාන කලාව සහ ජල කළමනාකරණයේ සුවිශේෂි එක්තැන්වීම් නිරූපිත ස්ථානයකි. සීගිරිය බලකොටුවක් ලෙසත් පසුව නගරයක් ලෙසත් පුරා විද්‍යාඥයින් විසින් හඳුනාගෙන තිබේ.

1930 දි සීගිරියේ කුරුටු ගීත කියවීම ලංකාවේ ප්‍රථම ලාංකික පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස් ලෙස කටයුතු කළ මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන් ආරම්භ කරන ලද අතර ඔහු විසින් කුරුටු ගීත 685 ක් කියවන ලදී. 1956 දී එම කුරුටු ගීත ග්‍රන්ථයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්විය. මහාචාර්ය සේනක බණ්ඩාරනායකයන්ගේ අධීක්ෂණයෙන් යුතුව 1982 දී මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල විසින් සීගිරියේ මංගල උද්‍යානයේ කැණීම් හා සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වාස්තු විද්‍යාත්මක හා වාරි තාක්ෂණයෙන් පොහොසත් ක්ෂුද්‍ර ජල උද්‍යානය පාදා ගැනීමට හැකිවිය. එම කාලවකවානුවේ දී සිදු වූ තවත් සුවිශේෂි සිද්ධියක් වූයේ ආචාර්ය බෙනිල් ප්‍රියංක විසින් පරණවිතානයන් කියවූ කුරුටු ගීත වලට අමතරව කුරුටු ගීත හා කුරුටු ගී කොටස් 800 ක් කියවා අර්ථ ගැන්වීමයි.

සීගිරිය පිළිබඳ පුළුල් පර්යේෂණයක් සිදු කරනු ලැබූ මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන්ට පසුව ආචාර්ය රාජා ද සිල්වා, ආචාර්ය චාල්ස් ගොඩකුඹුර හා ආචාර්ය සද්ධාමංගල කරුණාරත්න යනාදි වියතුන් දැක්විය හැකිය. සීගිරියේ මෙතෙක් කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණ අනුව පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් සීගිරියේ ඓතිහාසික අවදීන් 08 ක් හඳුනාගෙන තිබේ.

ආදි ආරාමික අවදිය - ක්‍රි.පූ. 3 සහ 2 සිට ක්‍රි.ව. 1 දක්වා අයත් බ්‍රහ්මී ශිලා ලිපි මෙයට අයත් වේ. පූර්ව කාශ්‍යප යුගය - ක්‍රි.ව. 1 සියවස සිට 5 වන සියවස දක්වා, කාශ්‍යප යුගය - ක්‍රි.ව. 477-495, පශ්චාත් කාශ්‍යප යුගය - ක්‍රි.ව. 6-7 සියවස් දක්වා වූ පසු ආරාමික යුගය, පශ්චාත් කාශ්‍යප යුගය‍ සීගිරිය අත් හැරීමේ යුගය - ක්‍රි.ව. 13 -17 අතර කාලය, නුවර යුගය - ක්‍රි.ව.17- 19 , නූතන පුනරුදය - 1830 ගණන් වල සිට 70 දශකය දක්වා, කෞටිල්‍ය‍ගේ අර්ථ ශාස්ත්‍රයට අනුව බලකොටුවත් දුර්ගයත් නිර්මාණ කිරීම පිළිබඳව කරුණු දක්වා ඇත. ඔහු පවසන පරිදි රාජ්‍යයක හෝ නගරයක සතර දිශාවේ ම බලකොටු ගොඩනැඟිය යුතුය. ලංකාවේ බලකොටු හඳුන්වා තිබෙන්නේ ‘පුර‘ යන වචනයෙනි. බලකොටුවක් යනු රජමාලිගයක හෝ කඳවුරක ආරක්ෂාවට තනනු ලැබූ පවුරු සහ දිය අගල්වලින් සමන්විත ආරක්ෂිත විධි ක්‍රමයකි. ජල දුර්ග හා පර්වත දුර්ග ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ සඳහා වඩා වැදගත් වන බව කෞටිල්‍ය‍ දක්වා ඇත. බලකොටු නිර්මාණාත්මක අතින් ශිඛර, වාහිනී, මුඛ, ස්ථානීය, දොණක, සංවිධික, වර්ධක, කෝලක, නිගම, සකන්ධවාර ආදි විවිධ ස්වරූප වලින් යුක්තය.

සීගිරිය නටබුන් පමණකින් හෝ දැනට කරුණු සාධනය කර ගැනීමට ඇති පැරණිම බලකොටුවකි. ස්වභාවික දුර්ගයක් උපයෝගි කොට ගෙන සීගිරිය නිර්මාණය කර ඇති අතර මෙහි බටහිර හා නැගෙනහිර යනුවෙන් ප්‍රධාන කොටස් දෙකකින් යුක්ත වේ. මෙම කොටස්වල රජමාලිගය ඇතුළු රාජාංගන අංග ගොඩනංවා ඇති අතර දිය අගල් හා පවුරු වලින් වට වී ඇත. සීගිරියේ මාලිගා සංකීර්ණයේ ආරක්ෂාව පිණිස දිය අගළ දෙකක් සහ පවුරු තුනක් ඉදිකොට තිබේ. පිටතින්ම පිහිටි ප්‍රාකාරය මැටිවලින් ද මැද ප්‍රාකාරය ගඩොලින් ද ඇතුළු ප්‍රාකාර ගල්, ගඩොල්, මැටි යනාදියෙන් තනා ඇති බවද සඳහන්ය. මෙම පවුරු උසින් එකිනෙකට වෙනස්ය. ඇතුළු පවුර ඉතා උසින් හා ශක්තිමත් බවින් යුක්ත වූ අතර මැද පවුර පිටත පවුරට වඩා උසින් යුක්තය.

දිය අගළ දෙකකින් යුත් සීගිරිය පිටතින් වූ දිය අගළ ඇතුළු දිය අගළ මෙන් පළලින් තුන් ගුණයයක් වන අතර ඇතුළු දිය අගළ පිට දිය අගළ මෙන් තුන් ගුණයක් ගැඹුරින් යුක්තය. ප්‍රධාන වශයෙන් බලකොටුවට ඇතුළු වීමට දොරටු තුනක් තිබුණු බව සඳහන්ය. හැකිළිය හැකි පාලමකින් යුත් බටහිර දොරටුව ප්‍රධාන දොරටුව වූ අතර අනෙක් දොරටු උතුරින් හා දකුණින් පිහිටි දැවැන්ත ගඩොල් නිර්මාණයන් විය. මේවායේ ද හැකිළිය හැකි දොරවල් තිබුණු බවට විශ්වාස කළ හැකි සාධක හමුවෙයි. සීගිරියේ පැවති ජනාවාස රටාව අවබෝධ කර ගැනීමට පිදුරංගල, පොතාන, දඹුල්ල, මාපාගල ආදී ස්ථානවලින් සොයා ගත් ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයට අයත් සාධකත් රොටවැව, ඉබ්බන්කටුව, පන්සල්ගොඩැල්ල ආදී ස්ථාන වලින් සොයා ගත් පූර්ව ඓතිහාසික යුගයේ සාධකත් ඉවහල් වේ.

ආසියාවේ සොයා ගන්නා ලද පැරණිම රජ මාලිගා ගොඩනැගිලි පදනම් අතර සීගිරියේ පර්වත මුදුනේ ඇති රජමාලිගා ගොඩනැගිල්ලේ පදනම සුවිශේෂි ස්ථානයක් හිමිකර ගනී. එමෙන්ම ලොව පුරාවිද්‍යාත්මකව ස්ථාපිත කර ඇති පැරණිම උද්‍යානයක් ලෙස සීගිරි රාජ්‍ය උද්‍යානය සැලකිය හැකිය.

සීගිරියේ දක්නට ලැබෙන රාජකීය උද්‍යානය වූ කලි ලෝකයේ වෙනත් තැනක පෙනෙන්නට නොමැති විශේෂංගවලින් හෙබි උද්‍යානයකි. රජමාලිගාවක් කේන්ද්‍ර කරගනිමින් ඉදිකරනු ලැබූ මේ උද්‍යානය තුළ දැනට දෘෂ්‍යමාන වන්නේ බටහිර අංගනය පුරා විසිරී ගිය නටබුන් පමණකි. නටබුන් වූ පමණින් ම එය විනාශ වී ඇති බවක් නොපෙනෙන බැවින්, එහි අතීතයේ තිබූ උද්‍යානයේ වගතුග කෙසේ වී දැයි සිතාගැනීමට තරම් හැකියාවක් ලැබේ. ක්‍රි.ව. 5 වන සියවසේ ලංකාවේ වාස්තු විද්‍යාත්මක දැනුම කොතරම් ද යන්න මනාව පිළිබිඹු කරන මෙහි පොකුණු, මණ්ඩප, ගුහා සහ මල්වතු ආදියෙන් ද, චීනයේ ඇති මළුපෙත් උද්‍යාන ලක්ෂණයන්ගෙන් ද අලංකාරවත් වී තිබේ යන්න සඳහන් කරයි. එමෙන්ම පරණවිතානයන් මේ උද්‍යානය ප්‍රමද වනයක් ලෙස හඳුවනු ලබන අතර ප්‍රමද වනයක් යනු බොහෝ විට විනෝද උයන් සඳහා යෙදෙන පර්යාය පදයකි යන්න දක්වයි.

ප්‍රධාන වශයෙන් සීගිරි උද්‍යානය කොටස් කිහිපයකට බෙදෙන අතර ඒවා ජල උද්‍යානය, ශිලා උද්‍යානය, මාලක උද්‍යානය සහ ගල උඩ උද්‍යානය ලෙස නම් කෙරෙයි. එසේම ජල උද්‍යානය නැවත ක්ෂුද්‍ර ජල උද්‍යානය සහ වතුර මල් උද්‍යානය ලෙස බෙදෙයි. මෙම උද්‍යානයේ තිබෙන සුවිශේෂි ලක්ෂණයකි, ජ්‍යාමිතිකානුකූල ව සමමිතිකව කොටස් දෙකකට බෙදී තිබීම. බටහිර ද්වාරයෙන් ඇතුළු වූ විට ප්‍රථමයෙන් ජල උද්‍යානයට ප්‍රවේශ විය හැකිය. ක්ෂුද්‍ර ජල උද්‍යානයේ තැනින් තැන මණ්ඩප වටා රවුම් ගල් සහ ස්පටික හුණු ගල් යොදා නිර්මාණය කොට තිබීම මෙහි ඇති විශේෂත්වයකි.

හුණුගල් වලින් නිර්මිත භූගත නල දෙකක් වර්තමානයේ ද වැසි දිනවල ක්‍රියාත්මක වන බව දක්නට ලැබේ.ඉහළ මාලයේ සිට එන ජලය මෙම නල තුළින් ගමන් කරන අතර එම නල මාර්ග හුණුගල් පුවරු වලින් ආවරණය කර තිබේ.

මාලක උද්‍යානයේ දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂි වාස්තු විද්‍යාත්මක නිර්මාණය වන්නේ දෙපා පමණක් ඉතිරිව ඇති සිංහයෙකුගේ ප්‍රතිමාවයි. මහාවංශයේ මෙම සිංහ රුව පිළිබඳව දක්වා ඇති අතර ක්‍රි.ව. 7 වෙනි සියවසට අයත් යැයි සැලකෙන කුරුටු ගී කිහිපයක් ද කැටපත් පවුරේ ලියා ඇත. එනම්

සී රජු යසස සිරි - තැබූ මුළු ලොව පැතිරී

නිළුපුල් ඇසුන් ඇසිරී - බැලුමො සිහිගිරි

අර්ථය - මේ මහා සිංහ රාජයාගේ කීර්ති කදම්බයත් තේජස් බල පරාක්‍රමයත් මුළු ලොව පැතිරී ඇත.

නැගි ඇති බලනට - බැලිමි සිහිමියන් සිහිගිරි

මනදොල පුරය ඇය - බලන රිසි නොව බෙයන් ද රන්වන්අර්ථය - එහි කුමක් ඇත් දැයි බැලීමට සිංහ ගිරියට නැඟුණු මම එය සිත් සේ බලාගතිමි. මහා සිංහ රාජයා ද දුටිමි. කැටපත් පවුරේ ලියා ඇති කුරුටු ගීයක් අනුව නිශ්ශංකමල්ල රජු සීගිරිය නැරඹීමට පැමිණි බව ද පොළොන්නරු යුගයේ අග භාගයේ දී රජුන් කිහිප දෙනෙකු සීගිරියට පැමිණි බව ද කුරුටු ගී වලින් අනාවරණය වේ.

සීගිරිය දේශපාලනමය වශයෙන් ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථානයක් සේ ක්‍රියා කොට ඇති බව පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක වලින් තහවුරු වේ. රෝම කාසි 1000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් කැණීම් වලින් හමු වූ අතර මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශයෙන් ගෙන්වන ලදැයි විශ්වාස කරන මැටි බඳුන් කිහිපයක් ද සාක්ෂි සපයයි. සීගිරියේ බටහිර පර්වතයෙහි ගුහා 22 ක චිත්‍ර දක්නට ලැබේ. මෙම චිත්‍රවල නිරූපිත ස්ත්‍රින් පිළිබඳව බොහෝ විද්වත් මත දක්නට ලැබේ. ඒ අතර H.C.P බෙල් සඳහන් කරන්නේ පිදුරංගල විහාරය කරා පා නගන රජ කුමරියන් බවයි. ආනන්ද කුමාරස්වාමි ප්‍රකාශ කරන්නේ වලාකුළු මත පාවී යන දිව්‍ය අප්සරාවන් බවයි. සෙනරත් පරණවිතානයන් දක්වන්නේ කුවේරගේ වාස භවනය වූ කෛලාස පර්වතය වටා ගැවසෙන මේඝලතාවන් හා විජ්ජුලතාවන් බවයි. සීගිරි චිත්‍ර ඇදීමට භාවිත කරන ලද නිල් පැහැය ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් ආනයනය කරන්නට ඇතැයි යන්න අදහසයි.

සීගිරි අඟනන්ගේ මුහුණු නරඹා ගීයක් ලියන මානාමි පවසා සිටින්නේ, මෙවැනි ප්‍රිය ජනක වූ ද සරාගී වූ ද සීගිරි අඟනන්ගේ පිටිපස තමන්හට දැක ගැනීමට නොහැකි වීම සිතෙහි ඇති වූ අනුරාගයේ ශෝකාලාපය බවයි.

බෙයන්ද්හි රන්වනුන් එහි තුබු මුළුල් (ලෙ)න්

බැලුමො මුහුණේ පිටපස් නො දුට්මො මුළුල්ලෙන්

අර්ථය - එහි බෙයදයෙහි තුබූ රන්වන් (ලියන්ගේ) මුහුණු සම්පූර්ණයෙන් බැලුවෙමු. (එහෙත් ඔවුන්ගේ) පිටිපස මුළුමනින්ම නුදුටුවෙමු.

ස්ත්‍රියගේ සිරුරේ පිටිපස ද ඇතැම් පුරුෂයන් තුළ ප්‍රබල අනුරාගී හැඟිම් මතු කිරීමට හේතුවන බව මෙම කුරුටු ගීතය මඟින් ගම්‍ය වේ.



පත්තරෙන් බැලීමට
http://www.silumina.lk/2020/03/14/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/%E0%B6%BD%E0%B7%9D%E0%B6%9A-%E0%B6%8B%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B6%BA%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B6%BB%E0%B6%A7-%E0%B6%91%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B7%96-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B7%9A-%E0%B6%B4%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B6%AF%E0%B7%93%E0%B7%83%E0%B6%BA?fbclid=IwAR0jZStAMqi5Fqgm7QAuAq-Amqyl5XZPuCFOEWH29wkoIJFhUyW-WDdxprc

සිළුමිණ
රුක්ෂිලා වෙත්තමුණි


15 මාර්තු, 2020

රෝග නිවාරණයට අතීත පාඩම්


අතීතයේ සිටම මෙරට සෞඛ්‍ය විධි, ආරෝග්‍ය ශාලා, වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය, රෝග නිවාරණ මාධ්‍යය පිළිබඳව පැරණි ලේඛනවලින් මෙන්ම අභිලේඛන හා පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක බොහෝමයක් දැක ගත හැකිය. දැනට විද්‍යාමානව ඇති ආරෝග්‍ය ශාලාවල නටබුන් අනුව පැහැදිලි වන්නේ සෞඛ්‍ය හා ස්වස්ථතාව සම්බන්ධයෙන් ඉදි කෙරුණු ගෘහ නිර්මාණ ප්‍රභූන් වූ රාජකීය පවුල් සහ භික්ෂුන් උදෙසා ගොඩ නැගුණු බවය. ශිලා ලේඛන අනුව ආරෝග්‍ය ශාලා බොහෝමයක් ඉදිවී ඇත්තේ ආරාම ආශ්‍රිතවය.


සහස්සවත්ථූපකරණය, සද්ධර්ම රත්නාවලිය හා පූජාවලිය යන සාහිත්‍ය කෘති අනුව එකල විසූ බහුතර ගොවිතැන් කටයුතු කළ ගොවි ජනතාව ඉතා දුෂ්කර ජීවිතයක් ගත කළ බව සඳහන් වූවත් රජු හා ඒ ආශ්‍රිත ප්‍රභූන්ගේ ජීවන රටාව සුඛෝපභෝගී වූ බවට රන්මසු උයනේ නාන තටාක හා ඔවුන් භාවිතා කළ ආනයනික පිඟන් හා මැටි භාණ්ඩ සාක්ෂි දරයි.

වංශකථා අනුව සනීපාරක්ෂාව සහ ස්වස්ථතාව පිළිබඳ වාස්තු විද්‍යාත්මක නිර්මාණ තිබූ බවට සාධක හමුවන අතර වංසත්ථප්පකාසනියේ දැක්වෙන පරිදි සොත්ථිසාලා නමින් පණ්ඩුකාභය අවදියේ දී ඉදිකරන ලද ගෘහයයක් සම්බන්ධව සඳහන් වේ. එය ආරෝග්‍ය ශාලාවක් විය හැකි බවට අදහස් වේ.

පුරාවිද්‍යාත්මක නටබුන්වලින් තහවුරු වන පරිදි ප්‍රධාන විහාරාරාම ආශ්‍රිත භික්ෂු සමාජයේ ජීවන රටාව උසස් මට්ටමක පැවතිණි. අභයගිරි පරිශ්‍රයේ කුට්ටම් පොකුණ, ඇත් පොකුණ ඇතුළු පොකුණු ද වැසිකිළි, කැසිකිළි, ජලය හා අපද්‍රව්‍ය අපහරණය පිණිස යොදා ගත් කානු මෙන්ම අපද්‍රව්‍ය තැන්පත් වීමට වළවල් ද ටෙරාකොටා නළ ද (පුලුස්සන ලද මැටි නළ) භාවිතා කළ බවට පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි ලැබේ.

අනුරාධපුර පශ්චාත් අවධියේ සෙල්ලිපිවලින් එකල තිබූ රෝහල් හා බෙහෙත් ගෙවල් පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය. IV වන මිහිඳු රජුගේ ජේතවනාරාම පුවරු ලිපියේ ගිලන් පුතු සඳහා වෙදහලක් ඉදිකළ බවත් V වන කාශ්‍යප රජුගේ පුවරු ලිපියේ නගරයේ මඟුල් මහාවීදියේ දකුණු දොරටුව අසල රාජකීය වෛද්‍ය ශාලාවක් කරවූ බවත් සඳහන්ය.

එමෙන්ම පුණ්‍ය ක්‍රියාවන් අතර සෞඛ්‍ය කටයුතු සඳහා අනුග්‍රහය දැක් වූ රජවරු අතර දුටුගැමුණු, දෙවන උපතිස්ස, පළමු පරාක්‍රමබාහු ආදීන් දැක්විය හැකිය. ගැබිනි කාන්තාවන්ට, යාචකයින්ට, අන්ධයින්ට මෙන්ම රෝගීන්ට ද මහත් ප්‍රයෝජන පිණිස ශාලාවන් ද දන්හල් ද කරවීය.

පො‍ෙලාන්නරු නගරයේ II දප්පුල විසින් රෝහල් ඉදිකර වූ බවත් IV කාශ්‍යප පොළොන්නරුවේ සහ අනුරාධපුර රෝහල් ඉදිකර ඒවායේ නඩත්තු සඳහා ගම් ද පූජා කළ බවත් V කාශ්‍යප වෛද්‍යශාලා ද ඉදි කරවූ බවත් සඳහන් වන අතර IV වන මහින්ද හා ඔහුගේ පුතු ද සෞඛ්‍ය සංරක්ෂණ ක්‍රියා සඳහා දායක වී ඇති බව විස්තර වේ.

භික්ෂු සමාජයේ පෞද්ගලික පවිත්‍රතාව පිණිස ජල ස්නානය, පදිංචි ස්ථාන හා අවට පිරිසිදුව තබා ගැනීම මෙන්ම දිගු ලොම් හා නිය කැපීම ද පිළිබඳව පැරණි ග්‍රන්ථ වල සඳහන්ව ඇති අතර මහාවග්ගපාලිය හා සමන්තපාසාදිකාව වැනි විනය ග්‍රන්ථවල භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් අනුගමනය කරන ලද වත් පිළිවෙත් පිළිබඳව කරුණු අන්තර්ගත වේ. ඉන්දීය පැරණි ආයුර්වේද ග්‍රන්ථ අතර චරක සංහිතා හා සුශ්‍රැත සංහිතා ව්‍යායාමයන් හි ගුණ පිළිබඳව විශේෂයෙන් ම කරුණු දක්වා තිබේ. ඉන් චරක සංහිතාවේ දැක්වෙන පරිදි පාද හා මළ මාර්ග නිතර පිරිසිදුව කිරීමෙන් ද නිය කෙස් හා රැවුල් නිසි පරිදි නඩත්තු කිරීමෙන් ආයුෂ වැඩි වී සිතත් ශරීරයත් පවිත්‍ර වන බව දක්වා ඇත.

IV වන කාශ්‍යප රජ සමයට අයත් කුකුරුමහන්දමන ටැම් ලිපියේ සඳහන් පරිදි සෙන් නම් සෙනෙවියෙකු විසින් කරවන ලද අනුරාධපුර ඇතුළු නුවර මංගල වීථිය අසල මහින්දාරාම ඉදිරි පස ආරෝග්‍ය ශාලාවට කළ ඉඩම් ප්‍රදානයක් පිළිබඳව දැක්වෙන අතර ඉන් පසක් වනුයේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහයට අමතරව රාජ සභාවේ කනිෂ්ඨ නිලධාරීන් ද රෝහල් කරවා ඒවාට ගම්බ්ම් ප්‍රදානය කර ඇති බවයි. එමෙන්ම කිරිබත් වෙහෙර ටැම් ලිපියෙ බමුණු කුඹුර නම් බෙහෙත් ගෙයක් ගැන ද තුනුකායි ටැම්ලිපියෙ පොල්කඩුනම් ගමක් වෙදහලකට පැවරු බව ද පොළොන්නරුව රාජසභා මැදිරි ටැම් ලිපියේ දොතිවලක්නා නම් පුද්ගලයෙක් කරවූ රෝහලක් ගැන ද සඳහන් වේ. පණ්ඩුකාභය පුරාවෘත්තය අනුව අනුරාධ නගරයෙන් බැහැරව සැඩොලුන් උදෙසා ගම් පිහිට වූ බවත් එම සැඩොලුන් ලෙස නගර ශෝධක සැඩොලුන්, වැසිකිළි ශෝධක සැඩොලුන්, මෘත ශරීර ඉවත් කරන සැඩොලුන් හා සොහොන් බිම්වල කටයුතු කරන සැඩොලුන් යන්න දැක්වීය.

අනුරාධපුර අභයගිරි විහාරය හා පොළොන්නරු බද්ධසීමා ප්‍රාසාදයෙහි දක්නට ඇති කැසිකිළි, වැසිකිළි ඉදිකිරීම් තාක්ෂණයෙ වර්ධනීය අවස්ථාවකි. අභයගිරි විහාරයෙ කැසිකිළි හා වැසිකිළි ආරාම පද්ධතියට පිටින් ඉදිකොට ඇති මුත් බද්ධසීමා පාසාදයෙහි භික්ෂූන්ගේ කුටි ආසන්නයේම ඉදිකොට ඇත. එමෙන්ම මැදිරිගිරි විහාර භූමියේ රෝහල ආශ්‍රිතව ඇති වැසිකිළි හා කැසිකිළි වළවල් විහාරයට හා රෝහලට බොහෝ දුරින් පිහිටා ඇත.

පරිසර කළමනාකරණය හා පවිත්‍රතාව පිළිබඳ පැරණි වාස්තු විද්‍යාඥයින් අවධානය යොමු කළ බවට අභයගිරියෙන් හමු වූ කැසිකිළි මුට්ටි සාක්ෂි දරයි. බද්ධසීමා පාසාදයේ සහ අභයගිරියේ කැසිකිළි වලින් පිටවන මුත්‍රා ආවරණය කරන ලද නළ මාර්ගයක් ඔස්සේ කැසිකිළි වළකට එක් වේ. එහෙත් අභයගිරියෙ එකිනෙකට සම්බන්ධ කරන ලද ඉහළ සිට පහළට පිහිටුවන ලද සිදුරු සහිත මුට්ටි තුළින් මුත්‍රා පෙරීමක් සිදුවිය. මෙම මුට්ටිවල වැලි, අළුහුණු, අඟුරු ආදි ලෙස තැන්පත් කොට තිබූ බවත් අවසානයේ දී මුත්‍රා සියල්ල පෙරී පිරිසිදු ජලය ලෙස පරිසරයට මුදා හැරිය බවත් පැවසේ. මුට්ටි එකිනෙකට සම්බන්ධ කිරීමට බදාමයක් භාවිතා කොට තිබුණු අතර ඇතැම් තැන්වල මුට්ටි හතක් පමණ තිබූ බව ද තවත් තැන්වල ඊට අඩු මුට්ටි ප්‍රමාණයක් තිබූ බවද සඳහන්ය.

අතීතයේ දී පැවති විවිධාකාර ආරෝග්‍ය ශාලා අතර ආරාම ආශ්‍රිතව ඉදිකරන ලද භික්ෂූ නේවාසික වෙදහල්, ගිහි නේවාසික වෙදහල්, සූතිකාගාර සහ බාහිර රෝගීන් සඳහා බෙහෙත් ගෙවල් යනාදි වශයෙන් හඳුනාගත හැකිය. මින් ආරාම ආශ්‍රිත නේවාසික රෝහල් සම්බන්ධව බහුල ලෙස පුරාවිද්‍යා සාක්ෂි ලැබේ. මිහින්තලය, මැදිරිගිරිය, දීඝවාපිය, මාලිගාවිල ආසන්න දඹේගොඩ හා පොළොන්නරුව ආලාහන පරිවෙන සංකීර්ණයේ රෝහල්වල නටබුන් දක්නට ලැබේ.

1954 කරන ලද කැණීමේදී මිහින්තලේ රෝහල් භූමියෙන් මැද පෙරදිගින් ආනයන කරන ලද බරණි දෙකක කැබලි හමු වී ඇති අතර මෙම බඳුන් වාතයෙන් ආරක්ෂා වීමට ඇතුළත හා පිටත බදාමයක් ආලේප කොට තිබිණි. මෙම බරණි බෙහෙත් ද්‍රව්‍ය ගබඩා කර තබන්න ඇතැයි යන්න විශ්වාස කෙරේ. මිහින්තලේ වෙදහලේ මෙන් මධ්‍යයේ බුදු මැදුරක් හා නේවාසික රෝගීන් සඳහා කුටි තිබුණු බවට අනුරාධපුර ථුපාරාම චෛත්‍ය ආසන්නයේ ඇති බෙහෙත් ඔරුව සහිත වෙදහලේ නටබුන් සාක්ෂි සපයයි. කිරිබත් වෙහෙර ශිලා ලිපිය අනුව IVවන කාශ්‍යප කළ ථුපාරාමයේ බෙහෙත් ගෙට සිදු කරන ලද ඉඩම් ප්‍රදානයක් ගැන සඳහන් වේ. වංශකථා තොරතුරු අනුව බුද්ධදාස රජු (337-365) සෑම ගමක් පාසාම රෝහල් ඉදි කරවන ලද බවත් ගම් දහයකට වෛද්‍යවරයෙක් පත් කර ඔවුන්ට වැටුප් ගෙවන ලද බවත් කියැවේ. එසේම එම රජුගේ පුත් පළමු උපතිස්ස රජු (365-406) අංග විකල රෝගීන් සහ ගර්භනීන් සඳහා රෝහල් ඉදි කළේ යැයිද සඳහන් වේ.

ගිහි නේවාසික රෝහල් පිළිබඳ ඉතා අල්ප ලෙස පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි ලැබෙන අතර වංශකථා තුළින් දුටුගැමුණු රජු දවස ස්ථාන 18 ක ගිලන්හල් පැවති බව දැක්වේ. V වන කාශ්‍යප රජු විසින් රෝග උපද්‍රව නැසීමට අනුරාධපුර ඇතුළු නුවර මංගල මහා වීථියෙහි දකුණු දොරටුව අසල කරවන ලද රාජකීය වෛද්‍ය ශාලාවක් (රජවෙදහල) ගැන අභයගිරියෙන් හමු වූ පුවරු ලිපියේ අන්තර්ගතය.

මහාවංශයට අනුව ගැබිණි මව්වරුන් සඳහා සූතිකාගාර ඉදිකොට පැවති බවත් පණ්ඩුකාභය දවස සිවිකා ශාලා නම් ගොඩනැගිල්ලක් තිබූ බවත් සඳහන්ය. වෛද්‍යවරුන් වෙජ හෝ වෙද යන්නෙන් හඳුන්වනු ලැබූ අතර පිච්චින්දියාව, මඟුල් මහා විහාර, රාජාංගන යන ස්ථාන වලින් හමු වු ආදීම බ්‍රාහ්මී ශිලා ලිපි ලෙන්වල කොටවා භික්ෂූන්ට ප්‍රදානය කළ වෙජ හෙවත් වෛද්‍යවරුන් සිටි බව දැක්වේ.

IV වන මිහිඳු (956-972) ගේ මිහින්තලා පුවරු ලිපිය මගින් වෙදහල්වල සේවය කළ අයට ආරාමය විසින්ම ගෙවීම් කළ බවත් ඒ අනුව ආරාම ආශ්‍රිත වෙදහල් ඊට අදාළ ආරාම මගින්ම කළමනාකරණය වූ බවත් පැහැදිලිය. මෙම පුවරු ලිපිය මගින් මිහින්තලේ රෝහලේ වෛද්‍යවරයාට සහ පුහුඩා වෙදා යන අයට ගෙවීම් කරන ලද බව ප්‍රකාශ වේ.

වෙදහලක ප්‍රධාන වෛද්‍යවරයා මහ වෙදනා ලෙසත් වෙජ හෝ වෙද යන්නෙන් සාමාන්‍ය වෛද්‍යවරු ද ඔවුන්ට තරමක් දෙවෙනි වු වෛද්‍යවරු සුලු වෙදනා ලෙසත් කූඩැල්ලන් මගින් විෂ උරවන වෛද්‍යවරයා පුහුඩා වෙදා ලෙසත් සෙනරත් පරණවිතානයන් අර්ථ දක්වා තිබේ.

වෙදහලේ වෛද්‍ය කටයුතු මෙන්ම පරිපාලන කටයුතු කළ නිලධාරීන් වෙදහල් සම්දරුවන් ලෙස ද සාමාන්‍ය සේවකයින් කුඩින් ලෙස ද භාවිතා කොට ඇත. එමෙන්ම බෙහෙත් නිෂ්පාදනයේ දී උදව් කළ සේවකයින් බෙහෙද් වැරියන් නමින් ද සුළු සේවකයන් දසුන් ලෙස ද සුළු නිලධාරීන් කැමියන් යනුවෙන් ද හඳුන්වා ඇත. බෙහෙත් ද්‍රව්‍ය මිශ්‍ර කරන්නන් ඔඩොටුවන් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇති අතර සියලු රෝහල් අධීක්ෂණය කළ නිලධාරීන් රදොල් සම්දරුවන් ලෙස දක්වා තිබේ.

පත්තරෙන් බැලීමට


සිළුමිණ
රුක්ෂිලා වෙත්තමුණි
2020 මාර්තු 08


Tuesday, February 25, 2020

රජවරුන්ට යුද කඳවුරක් වූ රිටි­ගල

රිටි­ගල පුරා විද්‍යා­ත්මක හා වාස්තු විද්‍යා­ත්මක ඓති­හා­සික නට­බුන් භූමි­යකි. මුහුදු මට්‌ටමේ සිට මීටර් 766 ක උසින් රිටි­ගල කන්ද පිහිටා ඇති අතර අක්කර 7 200 ක පමණ භූමි­ය­කින් යුත් මෙම වන පෙදෙස හබ­රණ - අනු­රා­ධ­පුර මාර්ගයේ ගල­පි­ටි­ගල හා ගනේ­ව­ල්පොල අතර ප්‍රදේ­ශයේ පැතිර ඇත. රිටි­ගල, ඖෂධ කන්ද - කොඩි­ගල කන්ද - උණ කන්ද - ආඬියා කන්ද - පළ­තුරු කන්ද - අම­රා­පති කන්ද - උල්පත් කන්ද යන පරි­වාර කඳු හතක් වට කර­ගෙන පිහිටි ස්‌වභාව ධර්මයේ අපූ­ර්ව­තම නිර්මා­ණ­යකි. ‍රජරට පිහිටි උසම කන්ද ලෙස ද රිටි­ගල හඳු­න්වනු ලබන අතර අනු­රා­ධ­පු­රය, දඹුල්ල හා සීගි­රිය රිටි­ග­ලට ආස­න්නව පිහිටා ඇත.

මහා­වං­ශය හා වෙනත් වංශ­ක­තා­වන් හි සඳ­හන් අරි­ට්ඨ­ගාම, අරිට්ඨ පබ්බත යනු රිටි­ග­ලම බව පැහැ­දිලි වේ. ඒ අනුව අරිට්ඨ පබ්බත යනු­වෙන් හැඳින්වූ මෙම භූමිය රිටි­ගල ලෙස හැඳි­න්වී­මට හේතු ගණ­නා­වක් ඇති අතර සෙල්ලිපි මඟින් තව දුර­ටත් එය තහ­වුරු වේ. 11 වැනි සිය­ව­සට පෙර සිටම රිටි­ගල, ආර­ණ්‍ය­වාසී භික්‍ෂූන් වාසය කළ සේනා­සන සංකී­ර්ණ­යකි. චෝල ආක්‍ර­මණ හේතු­වෙන් මෙම ආරණ්‍ය සේනා­ස­නය කිසි­වෙ­කුගේ අව­ධා­නට ලක් නොවී වල් බිහි වන්නට විය.

රිටි­ගල නාඋ­ල්පත කොටසේ ගිරි­ලිපි අතර “අරිටෙ“ යනු­වෙන් හා වේවැ­ල්තැන්නේ “අරිට මහ­ගම“ යනු­වෙන් සඳ­හන්ව ඇත. රිටි­ගල යනු වචන දෙක­කින් යුත් පද­යකි. එනම් රිටි+ගල යන්නය. පාලි භාෂා­වෙන් රිටි යන්න අරිට්ඨ ලෙස අර්ථ දැක්වේ. ගිරි හෝ පබ්බත ලෙස ගල හැඳින්වේ. අභි­ලේ­ඛඥ ඩී.එම්.ද. ඉසෙඩ් වික්‍ර­ම­සිංහ විසින් රිටි­ගල යන්නෙහි නිරුක්ති කිහි­ප­යක් පරීක්ෂා කරන ලද අතර ඒ සෑම නිර්ව­ච­න­ය­කින් ම කන්දේ සුවි­ශේෂි ලක්ෂණ නිරූ­ප­ණය කොට ඇත.

එසේම රිටි­ගල සම්බ­න්ධව ඇති විවිධ මත අතර මහා අරිට්ඨ මෙහි වාසය කළ නිසා ඒ නම පට බැඳුණු බවත් අරිට්ඨ ශබ්දයේ කාල පාෂාණ (කළු ගල්) යන්න අද­හස් වෙන බැවින් කළු­ගල් පර්ව­තය යන අද­හ­සින් අරිට්ඨ පබ්බත වූ යැයි ද සඳ­හන්ය. තවත් මත­යක් ලෙස ‘රිටි’ යනු පාලි ‘අරිට්ඨ’ යන්නෙන් ‘ආර­ක්ෂාව’ යන අරුත් ඇති පද­යක් වන බැවින් රිටි­ගල යනු ආර­ක්ෂක පර්ව­ත­යකි.

ලංකාවේ පළමු පුරා­විද්‍යා කොම­සා­රිස් වූ එච්.සී.පී බෙල් සඳ­හන් කරන්නේ ආර්ය ලක්දිව යක්ෂ “අරිට්ඨ“ යනු ආර­ක්ෂීත ගල යන්නය. රජ­ව­රුන්ට මෙන් ම හොරුන්ට ද ආර­ක්ෂිත ස්ථාන­යක් ලෙස රිටි­ගල පැවති බව චූල­වං­ශයේ ද සඳ­හන්වේ.එච්.සී.පී බෙල්, රිටි­ගල කන්දේ කරන ලද ගවේ­ෂණ පද­නම් කර­ගෙන එහි ලෙන් හා ශිලා ලිපි හඳු­නා­ගෙන ඇත.

දිග රිට යන අර්ථ­ය­යෙන් ද රිටි­ගල හැඳින්වේ. එසේ ම රිටි­ගල දක්නට ඇති 'රිටි' නැමති ගස් වර්ගය නිසා මෙම පර්ව­තය රිටි­ගල නමින් හඳු­න්ව­න්නට ඇත යන්න තවත් මත­යකි. මහා­නාම හිමි විසින් මහා­වං­ශයේ රිටි (අරිට්ඨ) භයා­නක යන්න හැඟ­වී­මට යොද­න්නට ඇති බව ද විශ්වාස කෙරෙයි.

1872 දී රජයේ මිනි­න්දෝ­රු­වකු වූ ජේම්ස් මැන්ටෙල් විසින් සිදු කරන ලද ගවේ­ෂණ හේතු­කොට ගෙන වන­ග­තව පැවති රිටි­ගල ලෝක ප්‍රජා­වගේ අව­ධා­න­යට යොමු විය. කඳු මුදු­නෙහි ත්‍රිකෝ­ණ­මි­තික ස්ථාන­යක් ඔහු විසින් පිහි­ට­වනු ලද අතර රිටි­ගල නට­බුන් ඇසු­රින් සකස් කරන ලද වාර්තාව එම වර්ෂයේ දී ප්‍රකා­ශ­යට පත්විය. එය ප්‍රථම වරට රිටි­ගල නට­බුන් සම්බන්ධ වූ වාර්තා­වයි. ඊට පසුව ජේම්ස් මැන්ටෙල් ගේ සොහො­යුරු වූ ඩී.ජී. මැන්ටෙල් විසින් 1878 දී රිටි­ගල චාරි­කා­වක නිර­තව වාර්තා­වක් සැකසී ය. 1892 දී ජේ.බී.එන්. රිඩ­වුඩ් නම් රජයේ මිනි­න්දෝරු විසින් රාජ­කීය ආසි­යා­තික සමි­තියේ සඟ­රා­වට රිටි­ගල නට­බුන් පිළි­බඳ ව සවි­ස්තර සට­හ­නක් පළ කරනු ලැබීය.

රිටි­ගල පිහිටි වෘක්ෂ­ලතා පරීක්ෂා කොට ඒවායේ එක­තු­වක් ගොඩ නැගූ ප්‍රථම උද්භිද විද්‍යා­ඥයා වූයේ Ceylon Handbook to the Flora of Ceylon නැමැති ග්‍රන්ථයේ කතු­වර හෙන්රි ට්‍රීමන් ය. 1887 දී කීට විද්‍යා­ඥ­යෙක් වූ ඒ.පී. ග්‍රීන් එක්ව රිටි­ගල නරඹා ඊට අදා­ළව සකස් කළ ලිපිය රාජ­කීය ආසි­යා­තික සංග­මයේ ලංකා ශාඛා සඟ­රාවේ පළ­විය.

හෙන්රි ට්‍රීමන් පව­සන පරිදි පහත් තෙත් බිම්වල පිහිටි උස් කලා­ප­වල වෘක්ෂ­ලතා අනෙක් කඳු­කර ප්‍රදේශ වලට වඩා වෙනස් ය. රිටි­ගල කාල­ගු­ණය සෞම්‍ය බවින් යුතු අතර ඒ වටා ඇති වියළි කලා­පීය ප්‍රදේ­ශ­යට වඩා අධික වර්ෂා­වක් ඊසාන දිග මෝසම් සුළ­ඟින් ලැබේ. එමෙන් ම විශේ­ෂ­යෙන් නිරිත දිග මෝසම් කාලයේ දී සිදු­වන අධික වාෂ්ප ඝණී­භ­ව­නය වීම හේතු­වෙන් පහළ තැන්නේ නියං තත්ත්ව­යක් ඇති වුව ද රිටි­ගල කන්දේ පස තෙත­ම­න­යෙන් යුක්තය. 1922 දි රිටි­ගල වෘක්ෂ­ලතා පිළි­බඳ අධ්‍ය­ය­නය කළ උද්භිද විද්‍යාඥ ජේ.සී.විලීස් විසින් Age and Area කෘති­යෙන් වෘක්ෂ­ල­තා­වන්ගේ භූගෝ­ලීය ව්‍යාප්තිය පිළි­බ­ඳව න්‍යායක් ඉදි­රි­පත් කරන ලදී. ලංකා­වට ම ආවේ­ණීක උද්භිද වර්ග 3 ක් රිටි­ගල කඳු මුඳුනේ ඇති බව ඔහු සඳ­හන් කර ඇත.

එමෙන් ම 1933 දී ආර්. එල්. බ්‍රෝහි­යර් විසින් සම්පා­දිත ශ්‍රී ලංකාවේ අතීත වාරි ශිල්පය නමැති ග්‍රන්ථ­යෙන් රිටි­ගල පිහිටි වාරි පද්ධ­තිය ඉතා සුවි­ශේෂි නිර්මා­ණ­යක් බව පෙන්වා දී ඇත. 1941.11.07 දින අංක 8809 දරණ රජයේ ගැස­ට්‌ ­නි­වේ­ද­නය නිකුත් කර­මින් රිටි­ගල කන්දේ වර්ග කිලෝ­මී­ටර් 5.28 ක්‌ වූ භූමි ප්‍රදේ­ශය දැඩි ආර­ක්‍ෂිත කලා­ප­ය­ක්‌ ­බ­වට එව­කට සිටි පුරා­විද්‍යා කොම­සා­රි­ස්‌ ­ආ­චාර්ය රාජා ද සිල්වා මහතා ප්‍රකා­ශ­යට පත් කරන ලදී. 1960 දි ඔහුගේ මූලි­ක­ත්වය යටතේ රිටි­ගල පුරා­වි­ද්‍යා­ත්මක කට­යුතු ආරම්භ කරන ලද අතර 1980 දී පිහි­ටු­වන ලද සංස්කෘ­තික ත්‍රිකෝ­ණය (මධ්‍යම සංස්කෘ­තික අර­මු­දල) ආරම්භ වීමත් සමඟ පුරා­විද්‍යා දෙපා­ර්ත­මේ­න්තුව එක්ව එහි කැණීම් හා සංර­ක්ෂ­ණය කර­න්නට විය.

රිටි­ගල ආශ්‍රිත ජන­ප්‍ර­වාද හා ඓති­හා­සික තොර­තුරු අතර රාම-රාවණ පුවත පුමු­ඛ­ස්ථා­න­යක් ගනු ලබයි. එනම් රාවණ විසින් ඉන්දි­යාවේ රාමගේ බිසව වූ සීතා දේවිය පැහැ­ර­ගෙන විත් සඟවා තැබූයේ රිටි­ගල යැයි ව්‍යව­හා­රයේ ඇත. ඇය සොයා පැමිණි රාමගේ සොයුරු ලක්ෂ්මන් අතර මගදි රෝගා­තුර වූ බැවින් ඔහු සමඟ පැමිණ සිටි හනු­මන්තා හිමා­ලය වන­යට ගොස් සෙවු ඖෂ­ධය සොයා ගන්නට නොහැකි වූ බැවින් හිමා­ලය කන්දෙන් කොට­සක් කඩා­ගෙන පැමිණි බවත් එයින් කොට­සක් කැඩි ගොස් රිටි­ගල කන්දට යාව පිහිටි ඖෂධ කන්ද නිර්මා­ණය වූ බවත් එමෙන්ම රූම­ස්සල හා දොළු­කන්ද මෙසේ කඩා වැටුණු කොටස් වලින් ඉතිරි කොටස් ලෙස ද ජන­ප්‍ර­වා­දයේ කියවේ.

එමෙන් ම දුටු­ගැ­මුණු රජ­තු­මාගේ (ක්‍රී.පු. 101 – 77) කාලයේ දි දස­මහා යෝධ­යන් අතර සිටි ගෝඨ­යි­ම්බර හා රිටි­ගල අර­ක්ගත් යක්ෂ ගෝත්‍රික සෙන්ප­ති­යෙක් වු රිටි­ගල ජය­සේන අතර ඇති වූ සටන ජන­ප්‍ර­වා­දයේ එන තවත් කතා­වකි. මේ සට­නේදි ගෝඨ­යි­ම්බර යෝධ­යාගේ පහ­ර­කට ජය­සේ­නගේ හිස වෙන්වි සොයා ගත නොහැකි තැනක වැටුණු බවත්, සෙන­සුරු විසින් කඳේ පණ ඇති බව දැක හදි­සියේ පැමිණ වළ­ස­කුගේ හිසක් ජය­සේ­නට සවි­කල බවද පුරා­වෘ­ත්ත­වල දැක්වෙන අතර හදි­ස්සි­යට හිස සවි­කි­රිමේ දි හිස පසු­ප­සට සවි­කළ බවත් සඳ­හන්ය. එබැ­වින් පසුව ජය­සේන මහ­සෝන් යක්ෂයා විය.

ලක්දිව පළමු මහ රහ­තන් වහන්සේ ලෙස සඳ­හන් වෙන අරිට්ඨ හිමි ප්‍රමුඛ 500 ක් සංඝයා වහ­න්සේලා රිටි­ගල සේනා­ස­න­වල ආර­ණ්‍ය­වා­සීව වැඩ විසූ බව දැක්වේ. පුරා­වි­ද්‍යා­ත්මක අග­ය­ක්‌ ­ඇති විවිධ ගොඩ­නැ­ඟිලි 140 ක පමණ නට­බුන් හා පැරණි ආයු­ර්වේද රෝහ­ලක නට­බුන් වර්ත­මා­නයේ දී පවා රිටි­ගල දී දැක බලා ගත හැකි ය.

කටා­රම් කොටන ලද 70 කට අධික ලෙන් ද බ්‍රාහ්මි අක්‍ෂ­ර­ව­ලින් ලියන ලද ශිලා ලේඛන අත­රින් 35 ක්‌ සහ පරි­ව­ර්ත­නය කරන ලද ලිපි දෙකක් ගල් පර්ව­තයේ ඇති බව සඳ­හන් ය. බට­හිර දෙසට නාම­ළුව සහ නාඋ­ල්පොත වැටිය, ගිනි­කොන දෙසට කුඩා අර­ම්බැද්ද වැටියේ, දකුණු අන්තයේ මර­ක්කල උල්පොත සහ නැගෙ­න­හිර දෙසට ආඬි­යා­කන්ද වැටි­යෙන් විශා­ල­තම ගුහා සංකී­ර්ණ­යන් හමුවේ. කර­ඹේ­හින්න වැටියේ පර්ව­ත­යෙන් ගුහා දෙකක් හමු­වන අතර බන්දා පොකුණ ආස­න්නයේ ලෙන් හයක් දක්නට ලැබේ.

අනු­රා­ධ­පුර රාජ­ධා­නිය බිහි­වී­මට පෙර සිට ම පැහැ­දිලි ඉති­හා­ස­යක් රිටි­ගල සම්බ­න්ධව ඇත. එනම් ක්‍රි.පූ. 437 දී පණ්ඩු­කා­භ­යගේ (ක්‍රි.පූ. 377–307) සටන් මධ්‍ය­ස්ථා­න­යක්ව රිටි­ගල පැව­තුණු බවත් ඔහු සිය මාමා­ව­රුන් සමග කළ සටනේ දී ප්‍රධාන මධ්‍ය­ස්ථා­නය ලෙස මෙම භූමිය යොදා­ගත් බව ද සඳ­හන්ය. පණ්ඩු­කා­භය සමයේ රිටි­ගල යක්ෂ­යින්ගේ නිජ භූමි­යක් ලෙස පැව­තුණු බව ද දුටු­ගැ­මුණු රාජ්‍ය කාලයේ දී යක්ෂ­යින්ට අධි­ප­තී­ත්වය දැරූ ජය­සේන නම් යක්ෂ සේනා­ධි­ප­ති­යෙක් විසූ බව ද පැවැසේ. රිටි­ගල කන්දේ නාඋ­ල්පත ඇති සෙල්ලි­පිය අනුව ක්‍රි.පූ. 119 - 109 සද්ධා­තිස්ස රජුගේ දෙටු පුත් ලජ්ජ­තිස්ස, රිටි­ගල “කන්ද­ර­හී­නක” නම් විහා­ර­යක් සාදා ඇති බව ද අඹ­තලා (අබ­ද­ලක) වැව බඳවා එම විහා­රයේ භික්ෂූන්ට පිදූ බව ද සඳ­හන්ය.

රිටි­ගල ආරා­මය, කන්දේ නැගෙ­න­හිර ට පිහිටා ඇත. මෙහි කළ කැණීම් වල දී පධා­න­ඝර කිහි­ප­යක් හමු විය. එහි ශිලා ස්ථම්භ මුදුනේ පියැසි තිබුණු බවට සාධක ලැබේ. එසේම මෙම භූමි­යට ප්‍රවේශ වීමේ දී හමු­වෙන “බන්දා පොකුණ” අති විශාල වූ ශිලා­මය නිර්මා­ණ­යකි. පොකුණේ ඉවුරු ඇතුළු මුහු­ණතේ ගල් පඩි දක්නට ඇති අතර අතී­තයේ දී මෙම පඩි ජල මට්ටම දක්වා පහ­ළට පව­ති­න්නට ඇතැයි යන්න විශ්වාස කෙරේ. ජලා­ශයේ සැලැස්ම බහු කෝණික වේ. එහි පරි­ධිය මීටර් 366 (අඩි 1200) පම­ණය.

මෙම පොකුණ සම්බ­න්ධව විවිධ මත පවතී. ආර­ණ්‍ය­වා­සීව වැඩ වාසය කළ පන්සි­ය­ය­ක්‌ ­සං­ඝ­ර­ත්නයේ පැන් පහ­සුව සඳහා මෙම බන්දා පොකුණ ඉදි කර­න්නට ඇත යන්නත්, ආරා­මයේ තවත් නාන පොකුණු රැසක් පව­තින බැවින් මෙත­රම් විශාල පොකු­ණක් භික්ෂුන්ගේ ස්නානය සඳහා වෙන් වූවක් නොව ආරා­ම­යට පැමි­ණෙ­න්නන්ගේ චාරි­ත්‍රා­නූ­කූල ස්නාන කට­යුතු සඳහා බන්දා පොකුණ භාවිත කර­න්නට ඇතැයි යන්න තවත් අද­හ­සකි.

ආරා­මයේ ප්‍රධාන ගොඩ­නැ­ගිලි දක්වා යාමට තිබෙන ශිලා පදික වේදි­කාව අඩි 8 ක් පළ­ලින් සහ අඩි 15000 දිගින් (මීටර් 437) යුක්ත ය. මීට අම­ත­රව ගල්පා­ලම්, පිය­ගැට පේළි, කවා­කාර ශෛල­මය වේදිකා, ඔප දැමූ සුවි­සල් ගල් පුවරු, සෙල්මුවා පහණ, තටාක, බෙහෙත් ඔරු, සල­ප­තළ මළු, විවි­ධා­කාර ගිම­න්හල් ආදී විශ්මය ජනක ශිලා­මය නිර්මාණ රිටි­ගල දක්නට ලැබේ.


සිළුමිණ
රුක්ෂිලා වෙත්තමුණි
23 පෙබරවාරි, 2020


පත්තරෙන් බැලීමට
http://epaper.silumina.lk/Home/Index

සංඛ පද්ම සමඟ බැඳුණු පුරා­වි­ද්‍යා­ත්මක සාධක


සඳ­කඩ පහණ දෙපස ඇති දොරටු අංග මුර­ගල ලෙස හැඳින්වේ. මුර­ගලේ විකා­ශය සඳ­කඩ පහ­ණට වඩා වේග­යෙන් සිදු­විය. අභ­ය­ගිරි විහා­ර­යෙන් එසේ විකා­ශනය වූ විවිධ සංව­ර්ධන අව­ධීන් හි මුර­ගල් හමුවේ. කැට­යම් කිසිත් නැති දිග හත­රැස් ගල් පුව­රු­වක් සහිත කොර­වක් ගල් අග කෙළින් සිටුවා ඇති මුර­ගල් විකා­ශ­නයේ මුල් ම අව­ස්ථා­වයි. පසු­කා­ලී­නව එයට නිය­රක් වැනි කොට­සක් එකතු විය. පුන්ක­ලස තුන්වැ­නිව එක් වූ අංග­යකි. ඊට පසු අව­ස්ථාවේ දී වාමන රූප උප­යෝගී කොට ගෙන ඇත.

මුර­ගලේ විකා­ශ­නයේ ඊට පසු අව­ස්ථාවේ දී දිසා පාලක රූප­ව­ලට ප්‍රමු­ඛ­ස්ථා­න­යක් දී ඇත. එම දිසා පාලක මහා­ර­ජ­ව­රුන් හඳුනා ගැනී­මට මුර­ග­ල්වල සංකේත යොදා තිබේ. උතුර, දකුණ, බට­හිර හා නැගෙ­න­හිර නියෝ­ජ­නය කර­මින් මුර­ගලේ එක් පසෙක කුලුනක් මත සිටින සිවුපා රූප දැක්විය හැකිය. එම­ඟින් උතුර සඳහා සිංහයා ද දකුණ ට ගවයා ද බට­හි­රට අශ්වයා ද නැගෙ­න­හි­රට ඇතා ද යනු­වෙන් සංකේ­ත­වත් කොට ඇත.

ධෘත­රාෂ්ට්‍ර, විරූඪ, විරූ­පාක්ෂ හා වෛශ්‍ර­වණ යන සත­ර­ව­රම් මහ­ර­ජ­ව­රුන්ගේ රූප ඉතා අලං­කාර ලෙස මෙම මුර­ග­ල්වල නිරූ­ප­ණය කැර ඇත. දිව්‍යා­භ­රණ හා දිව්‍ය ඇඳු­ම්ව­ලින් යුක්තව දකුණු අතින් පුන්ක­ල­සක් ද කටියේ රඳ­වන ලද වම­තින් මල් ඉත්තක් ද ගෙන සම­භංග හෝ ත්‍රිභංග ලෙස මෙම රූප කැට­ය­මට නගා ඇත. මොවුන් දේව­ත්වයේ ලා සල­කන අතර වෛශ්‍ර­වණ හැර අනිත් තිදෙනා නාග සම්බ­න්ධය ඇති අය ලෙස හඳු­න්වන බැවින් ඔවුන්ගේ හිස් වටා නා පෙණ දක්වා තිබේ.

අභ­ය­ගිරි විහාර පරි­ශ්‍රයේ ඇති රත්න ප්‍රාසා­දයේ දොර­ටුව නැගෙ­න­හි­රට මුහුණ ලා පිහිටි බැවින් එහි ඇති මුර­ග­ලෙහි ඇත් රුව නිරූ­ප­ණය කර තිබේ. එමෙන් ම කපා­රා­රා­මයේ උතු­රට මුහුණ ලා තනා ඇති දොර­ටුවේ මුර­ග­ලෙහි සිංහ රූපය නියෝ­ජ­නය වේ.

ඒ අනුව උතු­රෙහි ප්‍රධාන දිසා­පා­ලක ලෙස වෛශ්‍ර­වණ හෙවත් කුවේර හඳු­නා­ගත හැකි අතර මුදල් පෙට්ටික් අතැ­තිව සිටින වාම­න­යෙ­කුගේ රූප­යක් මෙහි දී නිරූ­පි­තය. එම­ගින් ඉතා පහ­සු­වෙන් කුවේර හඳුනා ගන්නට හැකි බව සඳ­හන් ය.

අභ­ය­ගිරි පරි­ශ්‍රය පිළි­බඳ අධ්‍ය­ය­නය කිරීමේ දී මූල හත­රක් යටතේ එකල පාල­නය වූ බව 10 වන සිය­වසේ v වන කාශ්‍යප රජුගේ අභ­ය­ගිරි ශිලා ලේඛ­නය අනුව පැහැ­දි­ලිය. එනම් සතර මූල­යෙන් වට වූ අභ­ය­ගිරි වෙහෙ­රෙහි රත්න­ප්‍රා­සා­දය දිව්‍ය භව­නක් සේ දිස් වූ බව දැක්වේ. කපා­රා­රාම මූලය, මහ­නෙත්පා මූලය, වහදු මූලය හා උත්තර මූලය ලෙස මෙම සතර මූල­යන් හඳුන්වා ඇත.

බහි­රව උපත හා බැඳුණු ජන­ප්‍ර­වාද අනුව බහි­ර­වගේ උපත වෛදික යුගය හා දිව යයි. බහු දේව­වාදි සංක­ල්පය මත පද­නම් ව විවිධ ස්වභා­වික ද්‍රව්‍ය­යන් එනම්, ගස් ගල්, ගාංගා, සුළඟ, අව්ව, වැස්ස, පර්වත ආදි ජූජ­නීය වස්තූන් ලෙස සලකා වන්ද­නා­මාන කිරීම සිදු­විය. දේව වන්ද­නාවේ ආර­ම්භය ඒ ආකා­ර­යෙන් සිදු­වන විට බ්‍රහ්මණ අව­ධිය වන විට ඒක දේව වාදය, පුද්ගල දේව වාදය මත පද­නම් ව සමා­ජය තුළ මුල්බැස ගන්නට විය.

පුරා විද්‍යා­ත්මක සාක්ෂි ඉතා අල්ප ලෙස විග්‍රහ කෙරෙන පද­යක් ලෙස නිදන් දැක්විය හැකිය. සර­ලව ගත්කළ නිදන් යනු තැන්පත් කිරීම යි. අභ­ය­ගිරි දාගැ­බෙහි දකුණු වාහ­ල්ක­ඩින් හමු වී ඇති ශිලා­ලේ­ඛන දෙකක් ඇසු­රින් මේ පිළි­බ­ඳ අද­හ­සක් ලබා­ගත හැකි ය. මළු­තිස හෙවත් කණි­ට්ඨ­තිස්ස රජු විසින් (ක්‍රිස්තු වර්ෂ 164 – 192) කර­වන ලද මෙම ශිලා ලේඛන අනුව,

I. මළු­තිස මහ­ර­ජහ රජිණි මිත­බිය ධාතු නිජනෙ

අද­හස – මළු­තිස මහ රජුගේ බිසව වූ මිතගේ ධාතු මෙහි තැන්පත් කරන ලදි

II. මලි­තිස මහ­ර­ජහ මති සිර­බිය ධාතුනිජනෙ

අද­හස – මලි­තිස මහ රජුගේ මව් වූ සිරි­බි­යගේ ධාතු රජු විසින් මෙහි තැන්පත් කරන ලදි

ක්‍රි.ව. 2 වන සිය­වසේ සිට නිදන් කිරීමේ සංක­ල්පය පිළි­බඳ සාධක හමු­ වන අතර මෙහි ධාතු නිජනෙ යනු­වෙන් නිදන් කිරීම එසේත් නැති­නම් තැන්පත් කිරීම යන අරුත් සප­යයි.

නිදන් සංක­ල්පය අනුව පට බැඳු­ණකි බහි­රව යන්න. ඒ අනුව බහි­රව යනු භූමි­යට අධි­ගෘ­හිත යක්ෂ බල­වේ­ග­යකි යන්න මත­යකි. 11 වෙනි සිය­වසේ දී රචිත “බෝධි වංශ­යට” අනුව බහි­රව යනු බිය ජනක යන අද­හ­සයි. 12 වන සිය­වසේ දී ගුරුළු ගෝමීන් විසින් ධර්ම ප්‍රදී­පි­කාවේ මෙම පදය බිය ජනක රූප යන්න අරුත් ගන්වා ඇත. ජාතක කතා රච­කයා විසින් භයා­නක ස්වරූප යන්න යොදා ඇත. එමෙන් ම කාලි­දා­සගේ සෘතු සංහා­ර­යට අනුව යක්ෂ­යාගේ ප්‍රධා­නියා කුවේ­රය. කුවේ­රගේ ආල­ක­ම­න්දාවේ බහි­ර­ව­යන් සිටින අතර එම දේව සභාවේ ප්‍රධා­නීන් දෙදෙ­නකු ලෙස සංඛ පද්ම හඳුන්වා ඇත.

කාශ්‍යප සීගි­රිය ගොඩ නැගී­මට කුවේ­රගේ අල­කා­පුර සංක­ල්පීය ලක්ෂණ උප­යෝගි කර ගත් බවත්, සංඛ පද්ම නිධි සංක­ල්පය කුවේර සතු නව නිධා­න­යක් ආරක්ෂා කරන බහි­ර­ව­යන් ලෙස දැක්වී­ම­ටත් යොදා ගෙන ඇත. මේ අනුව කිසි­යම් වටි­නා­ක­මක් ඇති වස්තු­වක් සඟවා තැබීම හෝ නිධන් කිරීම යන්න මෙම සංක­ල්පයේ මූලික අර්ථ­යයි.

බහි­රව උත්පත්ති කතා අනුව බහි­ර­ව­යන් ගණ­නා­වකි. එනම් මහා බහි­රව, හැඩ බහි­රව,කෘර බහි­රව, කාල බහි­රව, නාග බහි­රව, සංඛ හා පද්ම බහි­රව යනාදි වශ­යෙනි. අභ­ය­ගිරි විහා­රයේ වල­ගම්බා රජුගේ කාලයේ සිට සංඛ පද්ම බහි­ර­ව­යන් වෙනු­වෙන් වාර්ෂික පූජා මංග්‍ය­ල­යක් පැවැ­ත්විණි.

සංඛ නිධි හා පද්ම නිධි යනු­වෙන් හැඳි­න්වෙන මෙම බහි­ර­ව­යන් අභ­ය­ගිරි ස්තූපයේ දකුණු පිවි­සුම් දොර­ටු­වෙහි පිහි­ටුවා ඇති අතර, ඉන් සංඛ දකුණු පසත්, පද්ම වම් පසත් දක්නට ලැබේ. මෙම බහි­රව රූප හඳුනා ගැනීමේ සංකේත ලෙස පද්මගේ හිසෙහි නෙළුම් මලක් ද සංඛගේ හිසෙහි හක් ගෙඩි­යක් ද නිරූ­ප­ණය කර ඇත. එමෙන් ම දෑස් දල්වා­ගෙන ඇති අතර ශරී­රය හරහා පූන නූලක් පැලඳ, බඳ පටි­ය­කින් සැරසී මාල දෙකක් හා අතේ ඉහළ කෙළ­ව­රෙහි වළලු දෙකක් පැලඳ සිටියි. ඉනේ වටා යන රෙදි කඩ­කින් ඇඳුම නිරූ­පි­තය.

විජ­යබා මාලි­ගයේ තිබෙන මුර­ගලේ බහි­රව රූප සහිත මුර­ගල් හා සසඳා බලන විට නිර්මාණ ලක්ෂණ අතින් ඉතා සංකීර්ණ ස්වභා­ව­යක් ගනී. මෙහි විද්‍යමාන වන ලක්ෂණ ලෙස දිගැටි හිස කෙස්, ආභ­රණ හා කර්ණා­භ­රණ පැළ­ඳ­ගෙන සිටීම යනාදි වශ­යෙන් දැක්විය හැකි ය. පද්ම බහි­රව ඉතා සෞම්‍ය ලෙසත්, සුදු පැහැති මල් මාල­ය­කින් සරසා ඇති බවත් දක්නට ලැබෙන අතර, විභාග ජය, මංග­ල්‍ය­ය, දරු ඵල, අපල දුරු කර ගැනීම, ගොවි­තැන් ඇර­ඹීම, සුව නොවන රෝග සුව කර ගැනීම ආදි විවිධ අභි­ලා­ෂ­යන් ඉටු කර ගැනීමේ අපේ­ක්ෂා­වෙන් වත්මනේ දී පවා බොහෝ පිරිස් පුද පූජා පවත්වා බාර­යන් ගැට ගසති. එමෙන්ම සංඛ බහි­රව සඳහා නඩු හබ, පළි­ගැ­නීම්, නැති දෙයක් සෙවී­මට යනාදි ලෙස රතු රෙදි පටි­යක කාසි­යක් ඔතා බාර­යන් ගැට ගසනු දක්නට ලැබේ. සංඛ යනු පද්මගේ විරුද්ධ පැත්ත බවත් රතු පැහැති මල් මාලය­කින් සරසා තිබීම විශේ­ෂ­ත්ව­යකි.

ලංකාවේ මෑත ඉති­හා­සය තුළ වඩාත් ජන­ප්‍රිය බහි­රව ඇද­හීම අභ­ය­ගි­රිය ආශ්‍රය කොට ගෙන සිදු වේ. එමෙන් ම දැනට සංඛ පද්ම අද­හන එකම ස්ථානය වන්නේ ද අභ­ය­ගි­රි­යයි යන්න පැවසේ. සංඛ පද්ම බහි­රව රූප සහිත මුර­ගල් අත­රින් අනු­රා­ධ­පු­රයේ ඇති පැර­ණිත ම මුර­ගල ලෙස තොළු­විල භූමියේ ඇති මුර­ගල හැඳින්වේ. කුවේර, නව නිධා­න­යන් ගෙන් යුත් එක් සංක­ල්ප­යක් බවත් එය පෙර­දිග කලාවේ ධනේ­ශ්වර ලෙස ද හඳුන්වා ඇත. ගිරා සංදේ­ශ­යට අනුව,

ගත් මෙන් නව නදන්
කෙරෙ­මින් කලි අකුරු දන්
කර සත සිත නදන්
දේය අවු­රුදු පතා මහ දන්

යනු­වෙන් දක්වා තිබේ. ගිරා සන්දේ­ශයේ සඳ­හන් පරිදි නව නදන් හෙවත් නව­නි­ධාන නම් සංඛ පද්ම ඇතුළු බහි­ර­ව­යන් 9 දෙනෙකි. කාලි­දා­ස­යන් විසින් රචිත මේඝ­දූ­තයේ දූතයා වූ මේඝ (වැහි වළාව) කුවේ­රගේ මාලි­ගය කරා පැමි­ණෙන විට දොර­ටුව අසල ඇඳ තිබූ සංඛ පද්ම දෙදෙ­නාගේ රූප දුටු බව කියවේ. ඉන්දි­යාවේ කැට­යම් අතර නිධි රක්ෂ­යන් වශ­යෙන් දක්වා ඇත්තේ සංඛ හෝ පද්ම වෙනු­වට කුවේ­රගේ ම රූප දෙකකි.

මෙම රූප මැද ඇති බඳුන් පද්ම හා සංඛ නිධි තැන්පත් කළ ඒවා­යැයි සැලකේ. මහා­චාර්ය අනු­රාධ සෙනෙ­වි­ර­ත්න­යන්ට අනුව මුර­ගල් ධන නිධි ආරක්ෂා කරන, ධන­යට අධි­පති කුවේර දෙවි­යාගේ නිරූ­ප­ණ­යක් ලෙසින් සැලකේ. මෙහි වූ බහි­රව රූ ධන­යෙහි ආර­ක්ෂ­ක­යන් සේ සැලකේ. බහි­රව රූප සහිත මුර­ගල් මුල දී යක්ෂ රූපයේ පටන් වඩාත් සංකීර්ණ හා විචිත්‍ර ස්වරූ­ප­යක් දක්වා අභි­ව­ර්ධ­න­යට පත්විය. මුර­ග­ලෙහි විකා­ශ­නයේ අව­සන් අව­ස්ථාවේ දී නාගයා ජල­යෙහි හා ධන­යෙහි ආර­ක්ෂාව සංකේ­ත­වත් කර­මින් බහි­රව රූප ඉක්මවා එම ස්ථාන­යට පත්විය.

කාල­යක් ගත වන විට බහි­ර­වයා ධන­යෙහි ආර­ක්ෂාව පිළි­බඳ සිය භූමි­කා­වෙන් ඉවත් ව ධනය විනා­ශය සල­ස­න්නෙක් බවට ස්ථාන­ගත විය. මෙලෙ­සින් මුර­ග­ලෙහි සංව­ර්ධ­නයේ අව­සාන අව­ස්ථාවේ දී මෙම සියලු සංකේත එකම මූර්ති­ය­කට ගොනු­වෙ­මින් එයින් නව අරු­තක් ධ්වනිත කර­න්නට විය.


සිළුමිණ
රුක්ෂිලා වෙත්තමුණි
2020 පෙබරවාරි 16


පත්තරෙන් බැලීමට
http://epaper.silumina.lk/Home/ShareArticle?OrgId=6fa2a246&imageview=0

Monday, February 24, 2020

කල්පනා මැරූ සීතය - 12.12.12


දරුණු හිම පතනයකින් වැසී ගත් දෙසැම්බරයක ලොව සුන්දර ම නගරයක සිදු වූ ඇඟ කිළිපොලන හදවත කීතූ කීතූ වලට ඉරා දමන ඒ බිහිසුණු මිනී මැරුම ජීවිත කාලේම විටින් විට ඇවිත් පපුව කොනිති ගසනු ඇත.

ඇත්තටම බොහෝ සෙයින් හදවත කම්පනය කළ කල්පනා - හසීල් ද්විත්ව ඝාතනය පිළිබඳ අවසානය වන තෙක්ම පාඨකයා නිරුත්සාහයෙන්ම අල්වා තබා ගැනීමට කතුවරයා දරපු වෙහෙස අපූර්ත්වයෙන් පොහොසත්.
"පිරිමි කවුරු ද වරදෙ නොබැඳෙන" යන කියමන නැවත වරක් පසක් කරමින් දිව යන මෙහි භාතිය ගැන හිතට නැගෙන සිතුවිලි අති විශාලයි.


ඉතිහාසය පුරාම විමසූ විට බොහෝ මිනී මැරුම් මෙන්න රටවල් අතර යුද්ධ පවා ඇති වීමට හේතු වූ ප්‍රධාන සාධකයකි ගැහැනිය. ඇගේ ලිංගික ආකර්ෂණය බොහෝ පිරිමින් වසඟයට නතු කිරීම සුලබ කරුණක්. තම බිරිඳ ව අත් හැර වෙනත් ස්ත්‍රියකගේ පහස ලැබීමට ඇතැම් පිරිමින් දරන වෙහෙස මහන්සි ය පුදුම සහගතය. ඒ වගේම වෙනත් පිරිමින්ගේ පහස ලැබීමට විවිධ වෑයම් දරන ගැහැනුන් ද සමාජයේ බහුලය.


භාතිය වෙනත් ස්ත්‍රියකගේ දොතොල්හි පහස ලබන අයුරු සියැසින් දකින කල්පනා ඒ වේදනාත්මක මොහොත දරා ගන්නා අයුරු අපූරුය.


තම බිරිඳ ට කොළේ වහන්නට උත්සාහ දරන ස්වාමීන් පුරුෂයන් අතර භාතිය ද තවත් එක් චරිතයකි . මෙහි පිටු අංක 210 සිට 214 දක්වා දැක්වෙන ඒ මුස්පේන්තු සිද්ධිදාමය මීට සිවු වසරකට පෙර මතකයන් අවදි කරන්නේ හදවතට යවුලකින් අනිමිනි.


ඉතා සූක්ෂම ලෙස පාඨකයාව ග්‍රහණයට නතු කර ගන්නා මංජුල සේනාරත්නයන් මේ කතාව පුරාම අපූරු රහස් පරීක්ෂකයෙකුගේ චරිතයට පණ පොවයි.


ජීවිත කාලය මුලුල්ලෙ බොහෝ පොත් රැසක් කියවා තිබුනද මිනී මැරුමක් සම්බන්ධ ව මෙතරම් කම්පනයට පත් වෙච්චි පොතක් මෙතෙක් කියවීමට නොහැකි විය.
එහි අවසානය පුදුම සහගතය. නොසිතූ ලෙස වට කිහිපයක් කරකවා අත් හැර දැමූ සේය.


මෙතෙක් මේ පොත කියවා නොමැති අය හේතුවෙන් ඒ දැනුණු කුතුහලය කීමට නොහැකි වීම දුකකි. ඒ ඔවුන්ගේ කුතුහලය විනාශ කිරීම අනුචිත හෙයිනි.


අවසානයට මෙසේ සටහන් කරන්නෙමි.
ඒ දරුණු හිම වැටුණු රාත්‍රියෙ සීතලට මාගේ හදවත ද ගල් ගැසුණු බවය.


හදවතින්ම සුබ පැතුම් කතුවරයාණනි ...
ඔබ බොහෝ හදවත් සොරාගත් සුන්දර මංකොල්ලකරුවෙකි.
ජය 👍

- රුක්ෂිලා වෙත්තමුණි -

මා බොහෝ සේ පෙම් බැඳි "තීන්ත නදිය"


කාලයාගේ ඇවෑමෙන් වැළලී ගිය ලාංකීය ඉතිහාසයේ එක්තරා යුගයක් එනම් 13 වෙනි සියවසේ පොලොන්නරුවේ පරාක්‍රම රජතුමන්ගේ රාජකීය කවියා වූ අසංකගෙ ජීවිතය නොසිතූ ඉරණමකට ගොදුරු වේ. ඔහු දමිළ ජාතික යුවතියක් හා පෙමින් වෙලේ. 

අතිශය සැහැසි දරුණු පාලකයෙක් වූ කාලිංග මාඝගෙ ආක්‍රමණය හේතුවෙන් මෙරට සමාජය පත් වූ ව්‍යසනය කේන්ද්‍ර කොට ගෙන paul M.M. Cooper විසින් රචනා කරන ලද River of Ink යන කෘතිය සමන් කළුආරච්චි විසින් " තීන්ත නදිය" ලෙස පරිවර්තනය කරනු ලැබීය.

සිංහල, දෙමළ සහ සංස්කෘත යන භාෂා සියල්ලේම එක්කාසුවෙන් ලාංකීය සංස්කෘතිය හා ඉතිහාසය මනා ලෙස කැටි කොට ලියැවුණු අපූරු ඓතිහාසික නවකතාවක් වූ මෙහි ප්‍රේමය , ත්‍රාසය , භීතිය හා කුතුහලය මනාලෙස ඉස්මතු කොට පෙන්වයි.

ඔයාට මතකයි ද ඔයාගෙ කාමරය ඉස්සරහ මිදුලේ කූඩු හදාගෙන හිටපු මයිනො රංචුව ...? අගනුවර බිඳ වැටිච්ච දවසේ, උන් ඔක්කොම එකට රංචු ගැහිලා මං කවදාවත් දැකලා නැති තරම් මහ හයියෙන් කිචි බිචි ගාගෙන ගහෙන් ගහට පියාඹන්න පටන් ගත්තා. ඒක මහ පුදුම ගෝසාවක්....... (21 පිටුව )

"මගේ රටවැසියන් හාමතේ මැරෙනවා බලාගෙන ඉන්න මට පුළුවන් නම් මං මොන ජාතියෙ රජෙක්ද.....? (පිටුව 30)

"දොරටු අරින්න ..... ඇරල ඒවා විවෘත කරලාම තියන්න. කාලිංග දේශයෙන් ආපු මේ තරුණයා .... මේ මාඝගෙ හිතේ කොතැනක හරි තෙතමනයක් තියේවි කියල ප්‍රාර්ථනා කරන එක විතරයි දැන් අපිට කරන්න පුළුවන් ".(පිටුව 31)

.... පහන් දල්වන්නන් වත්තේ අපි හිටපු කෙළවරට තවමත් ළං වෙලා නොතිබුණු හින්දා පහළට නැමුණු මං ඔයාගෙ අත ඇල්ලුවා. වතුර නිසා ඔයා සීතල වෙලයි හිටියේ......

"ඔයාට මොකද වුණේ ....?" මගේ මුහුණේ තිබුණු දූවිලි සෝදන ගමන් මං ඇහුවා. " අර සොල්දාදුවෝ....උන් ඔයාට හිරිහැර කළාද...?
( පිටුව 72)

ඉතාම සිත් ගන්නා සුළු භාෂා රටාවකින් රචිත මෙම නවකතාව රාජ්‍යය සාහිත්‍ය සම්මාන උළෙලේ පරිවර්තිත නවකතා නිර්දේශිත ග්‍රන්ථ අතරට එක්වීම ඉමහත් සතුටක්.

ඇත්තටම ඔබ කියවා රසවිඳිය යුතු අපුරු නවකතාවක් ....

රුක්ෂිලා වෙත්තමුණි

ප්‍රථම සංදේශය කාව්‍යයට උපත දුන් මානාවුළුපුර රම්බා වෙහෙර


උතුරින් වළවේ ගඟින් ද බටහිරින් හා දකුණින් වලවේ ගඟ ලියන්ගස්තොටින් හරවා එන මාමඩල ඇළින් (කොස්වතු ආර) හා නැගෙනහිරින් වැලි පාරට මායිම්ව ද හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ අම්බලන්තොට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ මාමඩල උඩරොට ග්‍රාමානුබද්ධව අක්කර 250 ක භූමි ප්‍රමාණයක රම්බා විහාර සංකීර්ණය පිහිටා ඇත.

අතීතයේ දී වළවේ ගඟේ මෝය වන ගොඩවාය දක්වා පුරාවස්තු විසිරී තිබුණු බවට සාධක ලැබෙන අතර රම්බා වෙහෙර සංකීර්ණය දෙපස ජලවහන පද්ධති නිසා ඉතා සශ්‍රීකව පැවති බව සඳහන් වේ. මෙම භූමි ප්‍රදේශය අර්ධ ශුෂ්ක කලාපයට අයත් වූවත් මාමඩල ඇළෙන් හා වළවේ ගඟෙන් වට වී ඇති හෙයින් කර්කෂ හා වියළි බවින් අඩු තෙතමනය සහිත භූමියක ලක්ෂණ දරයි.

ලංකාවේ ලියැවුණු ප්‍රථම සංදේශ කාව්‍ය වූ පාලි භාෂාවෙන් රචිත මානාවුළු සංදේශ කාව්‍ය පළමු වන පරාක්‍රමබාහු රජු සමයේ (1153-1186) එනම් 1181 රම්බා විහාරයේ දී රචනා කරන ලද්දක් බව සඳහන් වෙන අතර එය පාලි කාව්‍ය 62 කින් යුක්තය. දැනට ශේෂව ඇති ලාංකේය සංදේශ කාව්‍යයන් අතර පැරණීතම කෘතිය වන්නේ රුහුණේ මානාවුළුපුර කදලිනාවලියෙන් යුතු මෙම සංදේශ කාව්‍යයයි.

එය රචනා කරන සමයේ දී සාමණේර භික්ෂූන් වහන්සේලා අධ්‍යාපනය ලද පිරිවෙනක් ලෙස රම්බා විහාරය පැවති බව ඉතිහාසය දක්වයි. එමෙන් ම පියදස්සී නම් තෙරුන් වහන්සේ නමක් විසින් පාලි භාෂාවෙන් රචනා කළ මුගලන් වියරණය පහසු කිරීම සඳහා පද සාධනය කර එය රම්බා විහාරයේ සිට රචනා කළ බව ද සඳහන් වේ.

මානාවුළු සංදේශය අනුව පෙනී යන්නේ රම්බා විහාරය 12 වන සියවසේ දී බුරුමයේ රාමඤ්ඤ දේශය සමඟ සමීප සබදතා පවත්වා ඇති බවය. එනම් රාමඤ්ඤ දේශයේ කාශ්‍යප නම් තෙර නමක් විසින් රම්බා විහාරයට එවන ලද සංදේශයකට පිළිතුරු වශයෙන් පාලි භාෂාවෙන් ලියූ මානාවුළු සංදේශය එකල මෙහි විහාරාධිපතිව වැඩ සිටි නාගසේන නම් යතිවරයෙකු විසින් ලියන ලද්දක් බව සැලකේ.

මානාවුළු සංදේශය අනුව රම්බා විහාරයේ විශාල අලි ඇතුන් ගැවසෙන බවත්, උසස් කුලවතුන් විසින් මේ නගරය දියුණු කරන ලද බවත් සඳහන් වන අතර මෙම සමෘද්ධිමත් නගරය සතුරන්ට ළඟා විය නොහැකි බලකොටුවක් ලෙස නිර්මාණය කොට ඇති බවත් කෙසෙල් ගස් විශාල වශයෙන් ඇති බවත් සඳහන් වේ. ආරාමයක් ලෙස රම්බා විහාර පරිශ්‍රය පැවති බවට මහානාග යුව රජුගේ කාලය දක්වා ඉතිහාසය දිවයයි. මානාවුළුපුරය යුවරජු ලෙස මහානාග රාජධානිය කර ගනිමින් ඉදිකළ වෙහෙර විහාර අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් රම්බා විහාරයට හිමි වේ.

පළමු වන පරාක්‍රමබාහු රජු, බුරුම රට ආක්‍රමණය කිරීමට කටයුතු කරන ලද අතර භික්ෂූන්ගේ මැදිහත්වීම මත කීර්ති නගරගිරි සෙනෙවි විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලද කුසුමිය නුවර පවා අතහැර පැමිණියේය. පළමු වන විජයබාහූ රජුට, චොල්යින්ට විරුද්ධව සටන් කිරීම සඳහා බුරුමය සහය දුන්න ද පළමු පරාක්‍රමබාහු රජු දවස බුරුමය ආක්‍රමණය කළ හෙයින් දෙරට අතර දේශපාලන අරගලයක් ඇති විය. මෙසේ රටවල් දෙක අතර ඇති වූ භේදය දෙරටේම භික්ෂුන් වහන්සේ ලා අනුමත නොකළ බැවින් රාජ්‍ය දෙකේ සමගිය සඳහා කළ උත්සාහයක් ලෙස මානාවුළු සංදේශය රචනා වීමට ඉවහල් වූ බව කියවේ.

මේ අනුව විශේෂයෙන් පෙනී යන කරුණක් වන්නේ මානාවුළුපුර රම්බා විහාරය ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ඉතා වැදගත් වූ ආගමික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පළමු වන පරාක්‍රමබාහූ රජු දවස පැවති බවයි. මෙහි වැඩ සිටි භික්ෂුන් වහන්සේලා රාජකීය වශයෙන් වැදගත් මෙහෙවරක් සිදුකර ඇති බව මින් පෙනෙයි. එමෙන්ම රම්බා විහාර භික්ෂූන් සාහිත්‍යමය වශයෙන් සුවිශේෂි ක්‍රියාදාමයක නියැළුණු බව ද සඳහන් වේ. අනුරාධපුර සමයේ දී මහාවිහාරය, අභයගිරි වැනි ජාත්‍යන්තර සබඳතා පැවති විශ්වවිද්‍යාල මඟින් ඉටුකළ මෙහෙයන් සේම එවැනිම ශාසනික සේවාවක් රම්බා විහාරය ආශ්‍රිතව සිදුවිය. එනම් කාව්‍ය, ව්‍යාකරණ, පාලි, සංස්කෘත ආදි භාෂා ශාස්ත්‍ර ඉගැන් වූ විශිෂ්ට විද්‍යා ස්ථානයක් විය.

මානාවුළුපුරයේ රජමහා විහාරය වූ රම්බා විහාරය, අතීතයේ දී සම්බා, කදලි යන නම් වලින් හඳුන්වා ඇති අතර ක්‍රි.ව. 15 වන සියවස දක්වාම රජවරුන්ගේ හා භික්ෂුන් වහන්සේලාගේ අනුග්‍රහය යටතේ සංවර්ධනය විය. රම්බා විහාරයේ හමුවන ශිලා ලිපියක “සිරිසඟබෝ රජු රම්බා චේතියේ මැණික් කොත පළදවා දළදාව ආරක්ෂා කිරීමට මුලාදෑනින් පත් කළ බව” සඳහන් වේ. ඒ අනුව ජනප්‍රවාදයේ පැවත එන ලෙස රම්බා විහාරයේ දන්ත ධාතුන් වහන්සේ කාලයක් වැඩ සිටි බවට පැවැත එන මතය සනාථ වේ.

එසේම මහානාග රජු විසින් ධාතු නිදන් කොට ස්තූපයක් තනවා එහි කොත රනින් නිම කළ නිසා “රම්බා” නමින් හඳුන්වා ඇති බවට ද සඳහන් වේ. තව ද වළගම්බා රාජ්‍ය සමයේ දී ඇති වූ බැමිණිටියාසාය නම් සාගතයේ දී අනුරාධපුර හා තිස්සමහාරාමය විහාරවල වැඩ විසූ භික්ෂුන් දොළොස් දහසක ප්‍රමාණයක් පිඬුසිඟා වඩින අවස්ථාවේ දී දෙගොල්ලෝ ම සම්මුඛ වූ ස්ථානය “සම්බා විහාරය” ලෙස හැදින්වූ බව ජනප්‍රවාදයේ දැක් වේ.

නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ අනුග්‍රහය රම්බා විහාරයට ලැබී ඇති බවට සෙල්ලිපි සාක්ෂි දරන බැවින් මෙම විහාරය රාජ්‍ය අනුග්‍රහය නොමදව ලත් ජීවමාන පූජා භූමියක් ලෙස පැවති බවට අනාවරණය වේ. එමෙන් ම 15 වන සියවසේ දී තම ප්‍රථම අධ්‍යාපනය ලැබීමට තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමියන් පැමිණ තිබෙන්නේ ද මෙම විහාරස්ථ පිරිවෙන වෙතය.

මානාවුළුපුරයේ ඉතිහාසය පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමේ දී අතිශය වැදගත් ස්ථානයක්, පළමු වන විජයබාහූ (ක්‍රි.ව. 1055-1110) රජුට හිමි වේ. එනම් මෙරට බලය අත්පත් කරගෙන සිටි චෝලයින්ගෙන් රට මුදා ගැනීමට දියත් කළ සටන් ව්‍යාපාරයේ මූලස්ථානය ලෙස රම්බා විහාරය හෙවත් ඉපැරණි මානාවුළුපුර රාජධානිය තෝරා ගත් බව සැලකේ.

පළමු වන විජයබාහු රජු සිය රජ පවුලත් සමඟ රුහුණේ රම්මලේ කන්ද ආශ්‍රිතව කුඩා කාලයත්, තරුණ කාලයත් ගත කළ බව අනාවරණය වේ. කීර්ති කුමරු ලෙස කුඩා අවධියේ දී සිත්නරු බිම් බූදල්නාවන් නම් රුහුණේ සෙන්පතියෙකුගේ ආරක්ෂාව යටතේ හැදී වැඩුණු බව පනාකඩුව තඹ සන්නස අනුව පැහැදිලි වේ. කීර්ති කුමාරයා ක්‍රි.ව. 1055 දී පළමු වන විජයබාහු නමින් රෝහණයේ රාජ්‍යත්වයට පත්ව ක්‍රි.ව. 1070 දි චෝලයින්ගෙන් මෙරට නිදහස් කර ගන්නා තෙක් මහානාගකුල හෙවත් මානාවුළුපුර මධ්‍යස්ථානය කර ගනිමින් ක්‍රියා කළ බව සඳහන් වේ.

ක්‍රි.පූ. 03 වන සියවසේ දී දේවානම්පියතිස්සගෙන් පසු රාජ්‍යත්වය හිමිවීමට එම රජුගේ බාල සොහොයුරෙකු වන මහානාග උරුම කිව්ව ද ජීවිතාරාක්ෂාව පතා අනුරාධපුරය අත්හැර මහාගාමයට පැමිණ රෝහණයේ පාලකයා විය. මහාවංශයට අනුව රෝහණ දේශයේ දේශපාලනය, උපරාජ මහානාගගෙන් ආරම්භ වූ බවත් ඔහු රෝහණයේ ප්‍රථම පාලකයා ලෙසත් සඳහන් වේ. කෙසේ වෙතත් මහානාගට සමකාලීනව කාචරගාම හා චන්දනගාම යනුවෙන් ග්‍රාම මුල්ලකර ගත් රාජ්‍යයක් රෝහණයේ බැවති බව ද මහාවංශයේ දක්වා ඇත.

ධාතුවංශයෙහි සඳහන් මෙම කතරගම දස බෑ රජුගේ ඓතිහාසිකත්වය රෝහණ දේශයේ බෝවත්තේගල, කුසලාකන්ද, කඳුරුපොතාන, මොට්ටයාකල්ලු, හෙන්නානිගල හා සිතුල්පව්ව යන ස්ථාන වලින් ලැබෙන ක්‍රි.පූ. 3 සහ ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවස් වලට අයත් මුල් කාලීන බ්‍රහ්මීය සෙල්ලිපි වලින් සනාථ වේ. මෙම සෙල් ලිපි ස්ථානගත වී ඇත්තේ කිරිඳිඔය, මැණික්, කුඹුක්කන්, ගල්ඔය සහ මුන්දෙණි ආරු යන ගංගා ද්‍රෝණි පදනම් කරගෙනය.

පළමු වන පරාක්‍රමබාහූ රජුගෙන් පසු මානාවුළුපුර පිළිබඳ තොරතුරු බොහෝමයක් අනාවරණය කර ගැනීමට නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ කාලයේ ගාවුත කණු ඇසුරු කරගෙන පිහිටුවන ලද ශිලා ලිපි ඉවහල් වේ. රම්බා විහාරයෙන් ලැබුණු පුවරු ලිපියට අනුව නිශ්ශංකමල්ල රජු එම ප්‍රදේශයට පැමිණෙන විට එහි සෞභාග්‍ය හීන වී තිබු බැවින් රම්බා විහාරය අවට ප්‍රදේශවලින් අයබදු රැස් කිරීම අවුරුදු හතරකට නතර කළ බව සඳහන් වේ. එහෙමන් ම එකල මෙම විහාරය අසල විසූ විවිධ ජන කොටස් හා පරම්පරා දැක්වෙන අතර ඔවුන්ගේ ආර්ථික අපහසුතාවයන් පිළිබඳව ද සෙල් ලිපියේ සටහන්ව ඇත.

කෝට්ටේ යුගයේ දී තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමියන් විසින් රචිත බුද්ධපසාදිනි ටීකාවේ රම්බා විහාරය ගැන සඳහන් කර ඇත. එමෙන් ම හයවන පරාක්‍රමබාහු සමයේ ලියවුණු පැරකුම්බා සිරිත නම් වූ ප්‍රශස්ති කාව්‍යයේ මානාවුළුපුර රාජ පරම්පරාව පිළිබඳව කරුණු අන්තර්ගත වේ.

1925 දී කොඩ්රින්ටන් විසින් Ceylon Topography in the twelth century නම් ග්‍රන්ථයේත් පැරණි රම්බා විහාරය හා පැරණි මාළිගා පිහිටි ස්ථාන පිළිබඳව දක්වා ඇත. ඩබ්. නිකලස්ගේ පුරාණ මධ්‍යම ලංකාවේ ඓතිහාසික විස්තරය නම් ග්‍රන්ථයෙන් ද රම්බා විහාරය පිළිබඳ සඳහන් කරන අතර රෝහණයේ වළවේ ගං මෝය අසල පිහිටි රුහුණේ දෙවෙනි අගනුවර වූ මහානාගහුල පිහිටා තිබුණේ අම්බලන්තොට ස්ථානයේය යනුවෙන් විල්හෙල්ම් ගයිගර් විසින් රචිත ග්‍රන්ථයේ දක්වා ඇත. එමෙන් ම රම්බා විහාරය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශය පිළිබඳ 1880 දී අම්බලන්තොට හා මාමඩල ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ වාරිමාර්ග කටයුතු වල නිරත වූ ආර්.එල්. බ්‍රෝහියර් විසින් විස්තර කර ඇත.

1950 දී මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන් විසින් රම්බා විහාරය හා නටබුන් සහිත ප්‍රදේශය පුරාවිද්‍යා භූමියක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්තොට ඇති අතර 1959 දී Archaeological Survey of Ceylon Annual හි රම්බා විහාරය පිළිබඳව සඳහන් කර ඇත.

රම්බා විහාර භූමිය තුළ කරන ලද ගවේෂණ හා කැණීම් මඟින් හමු වී ඇති පුරාවිද්‍යාත්මක දත්ත මත ගොඩනැගිලිවල වාස්තු විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ අනුව අනුරාධපුර අවසාන භාගයේ දී ඉදි කරන්නට ඇතැයි යන්න සිතිය හැකි සාධක හමු වී ඇත. මෙතෙක් සිදු කරන ලද පර්යේෂණවල ප්‍රතිඵල ලෙස ගොඩනැගිලි සංකීර්ණ 15 ක් පමණ හඳුනාගත හැකිය. එක් ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයක් වටා ගඩොල් ප්‍රාකාර බැමි දක්නට ලැබෙන අතර එම සංකීර්ණයක් ඇතුළත ගොඩනැගිලි 04 ක් හෝ 05 ක් ඉදිකොට ඇත. එසේ වාස්තුවිද්‍යාත්මක ලක්ෂණ අනුව බෝධිඝර, සන්නිපාත ශාලා, ස්තූප, ප්‍රතිමා ගෘහ, පොකුණු, භික්ෂු කුටි, කැසිකිළි සහ වැසිකිලි ගල් යනාදිය දැක්විය හැකිය.

අංක 21 සංකීර්ණයේ ඇති ප්‍රතිමා ගෘහය හුණු බදාම පිරියම් කර වර්ණ ගන්වා ඇත. මෙහි නිර්මාණ ලක්ෂණ අනුව පොලොන්නරු යුගයේ දී නිර්මාණය කරන්නට ඇතැයි යන්න සිතිය හැකිය. එමෙන් ම අංක 22 සංකීර්ණයේ ඇති ස්ඵටික හුනු ගලින් නිර්මිත හිටි පිළිමය සහිත ගොඩනැගිල්ල මහල් දෙකකින් සමන්විත වන්නට ඇති බව පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක වලින් තහවුරු වී ඇත. අංක 15 සංකීර්ණයේ ඇති සාධක බෝධිඝරයක ලක්ෂණ දරන අතර ගඩොලින් නිර්මාණය කර ඇත. ක්‍රි.ව. 5-10 සියවස්වලට අයත් බෝධිඝරය චතුරස්‍රාකාර හැඩයක් ගනු ලබන අතර සතර දිශාවට බුද්ධ ප්‍රතිමා 4 ක් තිබුණු බවට සාධක හමු වේ. එමෙන් ම බෝධිඝරයේ තිබී හමු වී ඇති මැටි පාත්‍රය බෝධිය රෝපණය කිරීමට භාවිත කරන ලද පාත්‍රය බව පර්යේෂණවලින් තහවුරු වී ඇත.

විහාර භූමියෙන් හිටි, හිඳි, සැතපෙන යන බුද්ධ ප්‍රතිමා වර්ග තුනම හමුවෙන අතර එම ප්‍රතිමාවන් නිර්මාණය කිරීමට හුණු ගල්, මැටි හා ශෛලමය වශයෙන් මාධ්‍යයන් භාවිතා කොට ඇත.

එමෙන් ම මෙහෙදී කැණීම් මගින් මතුකර ගත් ආභරණ අතර වළලු, මුදු දැක්විය හැකි අතර ඒවා පබළු හා තඹ ලෝහයෙන් නිර්මාණය කර ඇත. මෙම ආභරණ ආගමික ස්මාරක ආශ්‍රිතව හමු වූ බැවින් ආගමික පුද පූජා සඳහා උපයෝගී කර ගන්නට ඇතැයි සැලකේ. පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ මැදිහත් වීමෙන් මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල විසින් රම්බා විහාරයේ සිදු කරන ලද පර්යේෂණවලින් විහාර පරිශ්‍රයේ පිටත ප්‍රාකාර බැම්මේ උතුරු දෙසට විහිදුණ ගොඩනැගිල්ලක තිබූ පහන් කණුවක පාදස්ථ කොටසේ තිබී රාජ්‍යත්ව අවදි තුනකට අයත් කාසි 231 ක් සොයාගනු ලැබීය.

එම කාසි පොළොන්නරු යුගය නියෝජනය කරමින් ලීලාවති රැජින, චොඩගංගදේව රජු හා සහස්සමල්ල රජු විසින් නිකුත් කරන කර ඇති බවට හෙළි වේ. මෙම කාසි, පස් සමඟ ගුළියක් ලෙස තිබී හමු විය.

රම්බා විහාරය පරිශ්‍රයේ දැනට අත්තාණි කනු දෙකක් දක්නට ලැබෙන අතර ඒවා ක්‍රි.ව. 10-12 සියවස් නියෝජනය කෙරෙයි.


සිළුමිණ

වසර 16,000 කට උරුමකම් කියන කූරගල ප්‍රාග් ඓතිහාසික භූමිය


ප්ලයි­ටෝ­සීන යුගයේ අව­සා­නයේ සිටම මානව ජනා­වා­ස­යක් වූ කූර­ගල මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 360 ක උස­කින් පිහිටා ඇති අතර රත්න­පුර දිස්ත්‍රි­ක්කයේ බලං­ගොඩ ප්‍රාදේ­ශීය ලේකම් කොට්ඨා­ශයේ, කඩ­වත් මැද කෝරළේ, හෙළ උඩ පත්තු­වට අයත් වේ. පැරණි පිය­ගැට පෙළ ඔස්සේ ගමන් කිරීමේ දී වම් පසින් පූර්ව බ්‍රහ්මී අක්ෂර සහිත ප්‍රධාන ලෙන් සංකී­ර්ණය පිහිටා ඇති අතර දකුණු පසින් හිටු­ව­න්ගල ගල් ගුහා පිහිටා තිබේ. පොදුවේ කූර­ගල යනු­වෙන් මෙම ස්ථාන හැඳ­න්වූ­වත් මෙහි පර්වත ශිඛර දෙකකි. එය කූර­ගල හා හිටු­ව­න්ගල යි.

කූර­ගල ගල් ලෙන් ප්‍රාග් මානව යුගය දක්වා අතීත ඉති­හා­ස­යක් කරා දිව­ය­න්නකි. කූර­ග­ලට ආසන්න ප්‍රාග් ඉති­හා­ස­යට අයත් ස්ථාන ලෙස උඩු­පි­යන් ගල්ගේ, වලව නිම්නයේ රත්කිඳ සහ බුදු­ගල දැක්විය හැකි ය. ආචාර්ය පී.ඊ.පී. දැර­ණි­ය­ගල හා ආචාර්ය ශිරාන් දැර­ණි­ය­ග­ලට අනුව බෙල්ල­න්බැඳි පැලැ­ස්සෙන් සොයා ගත් මානව අව­ශේෂ හා මෙව­ලම් අදින් වසර 6500 කට අයත් බවට කාල නිර්ණය කර ඇත. එමෙන් ම කූර­ග­ලට තර­මක් ඈතින් පිහි­ටිය ද බළං­ගොඩ මාන­වයා විසූ ස්ථාන ලෙස රාවණ ඇල්ල ගල්ගේ, හල්දු­ම්මුල්ල, රංච­ම­ඩම සහ ගල්පාය දැක්විය හැකි ය.

බළන්­ගොඩ මාන­ව­යාගේ නිජ­බිම් වශ­යෙන් මධ්‍යම කඳු­ක­රයේ ගල් ලෙන් භාවිතා කොට ඇත. කූර­ගල ඇතුළු නැගෙ­න­හිර බෑවුමේ ඇති බුදු­ගල, පබ්බත, සොණ­ගල්ගේ, කිරි­ම­කු­ළු­ගොල්ල ලෙන්, පිය­න්ගි­රිය ලෙන, මනෝ­ප­ද­ස්සන ලෙන, ලෙන් දොර ලෙන, මනෝ­රම්‍ය ලෙන, දේව­ගිරි විහාර ලෙන ආදි වශ­යෙන් බොහෝ ස්ථාන­යන් බළං­ගොඩ මාන­ව­යාගේ වාස­ස්ථාන ලෙස භාවිතා වූ බව සඳ­හන් වේ. එමෙන්ම බළන්­ගොඩ මාන­වයා පිළි­බඳ තොර­තුරු රැසක් ඉහත ප්‍රදේශ වලින් සොයා ගැනී­මට හැකි වූ බැවින් බළන්­ගොඩ සංස්කෘ­තික සමය “හෝමෝ සේපි­යින්ස් බළන්­ගො­ඩිං­සිස්” යනු­වෙන් නම් කිරී­මට මෙම මානව අව­ශේෂ ඉව­හල් විය. කූර­ගල පර්ව­තය පාමුල ඇති බුදු­ගල ප්‍රාග් මාන­වයා විසූ ස්ථාන­යක් ලෙස එහි ගලේ කොටා ඇති මාළුවා, ත්‍රිශූ­ලය, ස්වස්ති­කය, සිංහ රූපය හා මිනිස් රූප දෙකින් ගම්‍ය වේ.

කූර­ගල සෙල් ලිපි පළමු වරට පිට­පත් කිරීමේ ගෞර­වය හිමි විය යුත්තේ සී. එච්. කොලින්ස් මහ­තාට ය.

1932 දී සී.එච්. කොලින්ස් කූර­ගල ගැන තැබූ සට­හන මෙසේ ය.

“මෙයට ළඟා­විය හැක්කේ බළන්ගොඩ- කල්තොට මාර්ගයේ කන්ද කල්තොට දක්වා බෑවුම් වීමට මත්තෙන් ඒ හරහා වැටී ඇති අඩි පාර­කිනි. උස් කඳු මුඳුන් දෙකක් සහ ඒ අතර ඇති ප්‍රපා­තා­කාර කපොල්ල ප්‍රදේ­ශය පුරා­වි­ද්‍යා­ත්මක වශ­යෙන් වැද­ගත්ය. කල්තො­ටට ආසන්න පළමු කොටසේ ගුහා බොහෝ­ම­යක් ඇති අතර එහි දී ශිලා ලේඛන දෙකක් නිරී­ක්ෂ­ණය කෙරුණි. හිටු­ව­න්ගල නමින් හඳු­න්වන උස් කඳු මුදුනේ අනෙක් සාධක දැක ගත හැකි ය” යනු­වෙනි.

බළන්ගොඩ, කූර­ගල පුරා­විද්‍යා රක්ෂි­තයේ 2013 වස­රේදී පුරා­විද්‍යා දෙපා­ර්ත­මේ­න්තුව විසින් ගල්ලෙන් ආශ්‍රි­තව කළ කැණීම් මගින් ප්‍රාග් ඓත­හා­සික වාස­ස්ථා­න­යක් ලෙස භාවිතා කර­න්නට ඇති බවට සාධක ලැබිණි. අදින් වසර 16000කට පෙර කාල­යට අයත් බව කැණිම් වළෙහි පහ­ළම ස්තාරා­ය­න­යෙන් කළ වික­ර්ණ­ශීලි දිනවලින් ගණ­නය කර ඇත. එහිදී සොයා ගන්නට ලැබුණු මානව ඇට­සැ­කිල්ල අදින් වසර 8000ක් පැරණි බවට දින නිර්ණය කර ඇත.

2013 වසරේ අප්‍රේල් මස සිට දෙසැ­ම්බර් දක්වා පුරා­විද්‍යා දෙපා­ර්ත­මේ­න්තුව විසින් සිදු­ක­රන ලද කැණීම්හි කාල නිර්ණ වාර්තා ඇම­රිකා එක්සත් ජන­ප­දයේ බීටා ඇන­ල­යි­සීස් ආය­ත­නය විසින් කූර­ගල ප්‍රාග් ඓති­හා­සික පස් තැන්පතු සඳහා ලබා­දුන් කාල­නි­ර්ණ­යන් අනුව අදින් වසර 16000 සිට 6000 දක්වා අවධි 5 කට අයත් බව පැවසේ. ශ්‍රී ලංකාව තුළ අතර මැදි කලා­ප­යක සිදු කරන ලද කැණීම් වලින් මෙත­රම් පැරණි සාධක අනා­ව­ර­ණය වන ස්ථානය කූර­ග­ලය. එමෙන් ම මෙහි දී සිදු කරන ලද කැණීම් වලින් මුහුදු බෙල්ලන් විශේ­ෂ­යක් හමු වූ අතර ඉන් අනා­ව­ර­ණය වන්නේ මෙහි ජීවත් වූ මිනි­සුන් මුහුද සමඟ සමී­පව කට­යුතු කර ඇති බව ය. එමෙන් ම මෙහිදි සොයා ගත් ඉතා පිරි­සිදු තිරි­වාණා පාෂා­ණ­යෙන් සෑදු ශිලා මෙව­ලම් සුවි­ශේෂි වේ.

ගල් ලෙන් ආශ්‍ර­ම­යක් ලෙස පැවති කූර­ගල, අනු­රා­ධ­පුර යුගයේ සිට ම පැවති බෞද්ධ පුද බිමකි. මීට ආසන්න ව පිහිටි අනෙක් බෞද්ධ කේන්ද්‍ර­ස්ථාන ලෙස ගල්ටැ­ම්යාය, බුදු­ගල, හඳ­ගි­රිය, දේව­ගි­රිය, කොට්ටි­මු­ල්වල, ලෙන්දොර, මහ සුද­ර්ශන ලෙන හා කිරි­ම­කු­ළු­ගොල්ල යනා­දිය දැක්විය හැකිය. ඒ අනුව කූර­ගල යනු හුද­ක­ලාව පිහිටි ආරණ්‍ය සේනා­ස­න­යක් නොවේ. පශ්චාත් අනු­රා­ධ­පුර යුගයේ දී කූර­ගල ලෙන්වල සිට භාව­නා­යෝගි භික්ෂූන් බුදු­ගල පධා­න­ඝර ආරණ්‍ය සේනා­ස­න­යට වැඩම කර වින­ය­කර්ම කට­යු­තු­වල නිරත වූ බවට සාධක සොයා­ගෙන තිබේ. අද­ටත් වාස්තු විද්‍යා­ත්මක නිර්මාණ රැසක නට­බුන් මෙම ස්ථාන­වල දැක ගත හැකි ය.

කූර­ගල ඓති­හා­සික භූමියේ ඇති ගල්ලෙන් ප්‍රාග් ඓති­හා­සික අව­ධියේ දී විසු මාන­ව­යන් තම වාස­ස්ථාන කර ගත්ත ද ක්‍රි.පූ. 3 වන සිය­ව­සත් ක්‍රි.ව. පළමු සිය­ව­සත් අතර කාල­යට අයත් බෞද්ධ සංඝා­රා­ම­යකි. එනම් කූර­ගල බෞද්ධ අන­න්‍ය­තා­වය තහ­වුරු වන ප්‍රධාන ලෙන් ලිපි තුනකි. (මහා­චාර්ය සෙන­රත් පර­ණ­වි­තා­න­ය­නගේ අර්ථ­ක­ථ­න­යට අනුව) එනම් ;

01- කූර­ගල ලෙන් ලිපි අංක 01

පෙළ - --------- දතහ සමු­දහ ලෙනෙ

අර්ථය - දත්ත (සහ) සමු­ද්‍රගේ ලෙන

02- කූර­ගල ලෙන් ලිපි අංක 02

පෙළ - දම ගුත තෙරස ලෙන

අර්ථය - ධම්ම­ගුප්ත තෙරුන්ගේ ලෙන

03- කූර­ගල ලෙන් ලිපි අංක 03

පෙළ - (පරු­මක) සුම­නහ

පරු­ම­කලු ශුමය

අර්ථය - ප්‍රධානී සුම­න­ගේත්, සුම්මා නම් ප්‍රධා­නී­ව­රි­ය­ගේත් (ලෙනයි)

මෙම ලෙන් ලිපි මුල් බ්‍රහ්මී අක්ෂර වලින් ලියා ඇති අතර (ක්‍රි.පූ. 3 ත් ක්‍රි.ව. 1 ත් අතර කාලයේ) කූර­ගල බෞද්ධ අන­න්‍ය­තා­වය අදින් වසර 3000කට පෙර අතී­ත­ය­කට දිව­යයි. පැරණි රජ දවස “තණ්ඩු ල්‍යෙයක පබ්බත” සහ “දත්ත ශෛල පබ්බත” යන නම් වලින් හැඳින්වූ අතර පසුකාලී­නව “කුහ­ර­ගල” නමින් ද එය වත්මනේ දී “කූර­ගල” නමින් ද හඳු­න්වන අනු­රා­ධ­පුර යුගයේ මුල් අව­ධියේ සිටම ඓති­හා­සික බෞද්ධ පුද­බි­මකි.

කූර­ගල ඇති ලෙන් ලිපි සිය­ල්ලම ඉතා කෙටිය. එය විශේ­ෂ­ත්ව­යකි. සාමා­න්‍ය­යෙන් බොහෝ ලෙන් ලිපි­වල “අගත අන­ගත චතු දිශ ශගශ දිනෙ” (අතීත අනා­ගත සතර දිසා­වෙන් පැමි­ණියා වූ ද නොපැ­මි­ණියා වූ ද, භික්ෂු සංඝයා වහ­න්සේ­ලාට පූජා කළ වගයි) යනු­වෙන් සඳ­හන් කර තිබුණ ද මෙහි එසේ දක්නට නොලැබේ. ඊට හේතු ලෙස මෙම ස්ථාන, ලෙන් ආරාම සකස් කිරීමේ ප්‍රාථ­මික අව­ධි­යට අයත් ස්ථාන­යක් විය හැකිය. මේ පිළි­බ­ඳව වට­ද්දර ඥානි­ස්සර නාහි­මි­යන් ප්‍රකාශ කර­නුයේ මහි­න්දා­ග­ම­න­යට පෙර, ප්‍රාග් බෞද්ධ සමයේ මෙම ගල් ලෙන් යම් යම් ප්‍රදේශ වලට අයත් අධි­ප­තීන් විසින් බුදුන් වහන්සේ උදෙසා පූජා කර­න්නට ඇති බවයි. එම හේතුව උඩ “අගත අන­ගත චතු දිශ ශගශ දිනෙ” යන වැකිය භාවිතා නොක­ර­න්නට ඇතැයි යන්න උන් වහ­න්සේගේ අද­හ­සයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ පැර­ණි­තම ආරණ්‍ය සේනා­සන ලෙන් වලට අයත් මිහි­න්ත­ලය, වෙස්ස­ගි­රිය, රිටි­ගල, දිඹු­ලා­ගල, සිතු­ල්ප­වුව, බුද්ධං­ගල ආදිය කූර­ගල ගල් ලෙන් ආරණ්‍ය සේනා­ස­නය හා සම කාලීන අව­ධි­වල දී සංව­ර්ධ­නය වූ බෞද්ධ සංස්කෘ­තික උරු­ම­යන් ය.

කූර­ගල පිළි­බ­ඳව රත්න­පුර දිස්ක්‍රි­ක්කයේ එකල රාජ­කාරි කළ බ්‍රිතා­නය ජාතික දිසා­ප­ති­ව­රුන් සහ සිවිල් නිල­ධා­රීන්ගේ දින­පොත්, ස්ථානීය පරී­ක්ෂණ වාර්තා­වන් මෙන් ම සංචා­රක ගමන් විස්තර සට­හන් අනුව ද තොර­තුරු ලබා­ගත හැකි ය. ඒ අනුව රත්න­පුර දිස්ත්‍රි­ක්කයේ හිටපු දිසා­ප­ති­ව­ර­යකු වන ආර්.බී. හෙලින්ස් මහතා (1906-1910) කූර­ගල අවට කළ සංචා­ර­ය­කින් පසු 1910.02.12 වන දින තබන ලද සට­හ­නක් මෙසේ දැක්විය හැකි ය.

“මට පෙනෙන හැටි­යට මෙම ස්ථානයේ මූලා­ර­ම්භයේ සිට ම වසර ගණ­නා­වක් යන තුරු ශුද්ධ වූ පූජ­නීය ස්ථාන­යක් වශ­යෙන් සහ භව­නා­යෝ­ගීව කට­යුතු කිරී­මට සුදුසු තැනක් ලෙස­ටත් ප්‍රසි­ද්ධව ඇත. එහෙත් එක් අයකු පම­ණක් දැන් මෙහි තාපස ජීවි­ත­යක් ගත කරයි. මගේ මත­කය නිව­රැදි නම් මොහු මුලින් ම වාසය කළේ දිල්ලි නග­ර­යට ආසන්න පාඨ­ලී­පුත්‍ර නග­රයේ ය.

මොහුගේ පියා එහි සිටි ශුද්ධ­වන්ත පුද්ග­ල­ය­කුගේ බිරිඳ නොමග යවා පසුව බල­හ­ත්කා­ර­ක­මින් දූෂ­ණය කරල ඇයගේ සැමියා ද මරා දමන ලද්දේ ය. අවා­ස­නා­වන්ත සිද්ධි­යෙන් ගැබ් ගත් ඇය නිසි කල පිරිමි දරු­වකු බිහි කළාය. වය­සින් වැඩුණු දරුවා මව­ගෙන් සිය පියා ගැන අසා සිටි අව­ස්ථා­වක මව සිය පුත්‍ර­යාට සිදු වූ සියල්ල ඒ පරි­ද්දෙන් ම කියා සිටියා ය.

මින් කෝප­යට පත් පුතා තම මවට අප­රා­ධ­යක් කළ මිනී­මරු පුද්ග­ලයා හෙවත් තමන්ගේ සහ­ජා­තක පියා මරා දමන බවට මව හමුවේ ශපථ කළේ ය. මේ අතර තමන් කළ අප­රා­ධය ගැන පසු­තැ­වුණ මිනී­මරු පුද්ග­ලයා පසුව සිය ජීවි­තය බේරා ගැනීම සඳහා ලංකා­වට පැමිණ සැඟ වී සිටියේ කූර­ගල ය. පළි ගැනීමේ අද­හ­සින් මොහු සොයා පැමිණි පුත්‍රයා එක් රාත්‍රි­යක දරුණු අර­ග­ල­ය­කින් පසු මිනී­ම­රුවා මරා දමන ලද්දේ ය. රාත්‍රිය පුරා ඇසුණු බිහි­සුණු ශබ්ද ගැන විම­සි­ල්ලෙන් සිටි පුද්ග­ල­යෙකු පසු දින කන්ද නැග එහි ගිය පසු දැක ගන්නට ලැබුණේ වෛර­යෙන් දැවෙ­මින් සිටින තාප­ස­යකු හා ගින්නෙන් දැවෙ­මින් පව­තින අළු ගොඩකි.

කූර­ගල පිළි­බඳ අව­සාන විග්‍ර­හයේ දී කූර­ගල සංස්කෘ­තිමය වශ­යෙන් මෙන් ම ආග­මික වශ­යෙන් ද ස්ථර දෙකක් නියෝ­ජ­නය කරයි. එනම් හොලෝ­සීන යුග­යට අයත් ප්‍රාග් ඓති­හා­සික සාධක සහ මූල ඓති­හා­සික යුග­යට අයත් බෞද්ධ සංඝයා වහ­න්සේ­ලාගේ සාධ­ක වශයෙනි.


සිළුමිණ
රුක්ෂිලා වෙත්තමුණි
2020 පෙබරවාරි 


පත්තරෙන් බැලීමට
02http://www.silumina.lk/2020/02/01/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB-16000%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%8B%E0%B6%BB%E0%B7%94%C2%AD%E0%B6%B8%C2%AD%E0%B6%9A%E0%B6%B8%E0%B7%8A-%E0%B6%9A%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%96%E0%B6%BB%C2%AD%E0%B6%9C%E0%B6%BD-%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B6%9C%E0%B7%8A-%E0%B6%93%E0%B6%AD%E0%B7%92%C2%AD%E0%B7%84%E0%B7%8F%C2%AD%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%9A-%E0%B6%B7%E0%B7%96%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%BA?fbclid=IwAR2qr5U2N9bx3Sz1HgJOoem-e7c1jmqPippD74MTYshUQBSrrD2Nec15w6k